Vriend, Mirjam, 2020

‘Genade’: Een fenomenaal debuut van Mirjam Vriend

Mirjam Vriend (1967) is de dochter van een pianiste en een componist. Ze besloot actrice te worden maar ging later schrijven.  ‘Genade’, met als ondertiteling ‘Wat is erger dan de pijnlijke dingen die je weet over je familie? De pijnlijke dingen die je níet weet’, is haar debuutroman. Uitgave London Books. Leah Soesman vormt de spil van het boek, waarin Vriend beschrijft hoe zij te lijden heeft onder het juk van haar familie. Haar beeldschone moeder Channah is een beroemde celliste, maar ze lijdt onder een ongeneeslijke depressie die de hele familie, opa, oma, en Leah, verlamt. Toen Leah op de kleuterschool zat viel haar op dat er bij hen thuis geen familiefoto’s aan de muur hingen, maar in een kartonnen doos zaten. Toen ze ernaar vroeg zei haar opa dat er door de oorlog veel verdriet in de familie was geweest. Leah krijgt weinig aandacht omdat de zorgen voor haar moeder toenemen. Zij luistert alleen nog maar naar cello muziek en heeft regelmatig aanvallen. Leah aanbidt haar moeder en past zich aan. Vader Haye heeft haar moeder en haar verlaten, hij is een rasversierder en een vreselijke vader. Hij presteert het met zijn vriendin te vrijen terwijl Leah er in bed naast ligt. Later in het boek krijgen ze slaande ruzie en wil ze hem nooit meer zien. Oom Leo is de broer van haar moeder en met hem kan ze het goed vinden. Hij zegt dat ze viool moet leren spelen, maar ze kiest voor piano en blinkt erin uit. Intussen zijn er nog wat familiescènes, waarbij vooral oma zich agressief gedraagt. Ze gaan verhuizen. Channah trekt bij Marjoke in, een vriendin van haar, zonder Leah. Weer een klap. Marjoke palmt haar moeder in, die na een laatste concert in het Amsterdamse Concertgebouw, steeds verder wegglijdt in apathie. Terwijl Channah ervoor, al was het een uitzondering, gezellig met Leah op pad ging. Een onvergetelijke dag was het dan, vol liefde. Intussen is Leah puber. Ze wordt op een schoolreis door een leraar bruut ontmaagd en haar beste vriendin sterft. Ze gaat te veel drinken, ze is te mager en slaapt slecht. Haar piano carrière groeit, ze heeft talent evanals haar moeder. Maar als ze op moet treden is ze extreem nerveus. Ze ontwikkelt een psychische stoornis evenals haar moeder en ze valt op de verkeerde mannen. Maar dan ontmoet ze Thomas. En schrijft Vriend: ‘Zijn hand was warm. Roerloos. Hallo, Leah’, zei Thomas. Leah, dat zei hij.’ Ze denkt direct dat het ware liefde is. Haar familie had haar immers nooit zoveel genegenheid gegeven. Later in bed: ‘Hij draaide zich op zijn zij, keek haar aandachtig aan. Niemand had ooit zo aandachtig naar haar gekeken, in één avond en nacht had ze meer gezien dan in haar hele leven.’ Tegen het einde wordt Leahs leven steeds heftiger. Op de laatste bladzijde krijg ik tranen, als ik de regels lees die Leah schrijft als haar moeder is overleden: Niets is voor niets, mama, je hebt niet gefaald. Ik klim op jouw schouders. Ik rek me uit. Ik pluk de sterren waar jij net niet bij kwam. Lieve, lieve mama. Ik zal Fauré voor je spelen. Leah   
Wat een fenomenaal debuut en zo geloofwaardig laat Vriend zien hoe onmogelijk het is uit een traumatisch verleden te komen.
Ellen de Jong  2020