Grøndahl, J.C. 2019

Tijd en sleur: opnieuw thema's in 'De storm'

Van de Deense auteur Jens Christian Grøndahl (1959), onder meer bekend van romans als ‘Portret van een man’ en ‘Vaak ben ik gelukkig’, verscheen ‘De storm’. Uitgave Meulenhoff, vertaling Femke Muller. Grøndahl schrijft in al zijn boeken over relaties tussen mensen die aan kleur verliezen. Vooral de tijd, maar ook de gewenning zijn daar de oorzaak van, meent hij. Ook in deze roman worden die thema’s zichtbaar: ‘Ze had haar koffer de avond ervoor al ingepakt. Ik maakte het ontbijt klaar en we aten. Zo zitten we al achtentwintig jaar. Waar zijn die jaren gebleven?’ Harriët en Adam reizen door Jutland naar de vader van Harriët die dement is. Ze heeft haar bloeiende baan bij het ministerie opgezegd om voor hem te gaan zorgen. Adam is schrijver en heeft al heel wat romans op zijn naam staan. Maar hij heeft een writer’s block. Hij was getrouwd met Ruth en heeft een dochter: Rebecca. Samen met Harriët hebben ze een zoon: Peter. Adams huwelijk met Ruth verbleekte na een tijd, maar op zijn relatie met Harriët lijkt de tijd vooralsnog geen vat te hebben. ‘Ze was nog steeds de vrouw van achter in de twintig die ik had ontmoet, alleen duidelijker. […] Leeftijd is niets anders dan een zichtbaar worden, een duidelijk maken met wie je te maken hebt.’ Tijdens de reis krijgt Adam van een vriendin van zijn dochter te horen dat het slecht gaat met Rebecca. Ze is drugsverslaafd en psychotisch. Ze heeft hulp nodig. Adam heeft al jaren niets meer van haar gehoord. Dat telefoontje heeft tot gevolg dat Adam zijn huwelijk met Ruth onder de loep neemt. Het was een pijnlijke scheiding geweest. Wat was er fout gegaan en hoe was zijn relatie met Rebecca geweest? Na veel moeite krijgt hij haar aan de telefoon, maar ze ontglipt hem daarna keer op keer. Zijn verhouding met Peter is niet veel beter. In een terugblik lezen we hoe Harriët op Adams pad kwam: ‘Ze had mij gelezen voordat we elkaar ontmoetten. En ze leest mij al jaren voordat ik zelf de kans krijg om erachter te komen wat ik voel of denk. Ze is een lezer zo is het begonnen.’ In de hevige storm rijdt Adam naar Rebecca, hij geeft niet op. Hij overdenkt dat hij zich te weinig om haar en later ook om Peter bekommerde. Het schandaal rond Adams uitgever Eskild komt tegen het einde van het boek aan bod. Eskild legde zijn functie als uitgever acuut neer omdat hij de jonge, beeldschone schrijfster Gudrun onzedelijk had betast: ‘Ik had haar tegen me aan getrokken […] en zij keek me alleen maar glimlachend aan. […] Ze liet me met open ogen mijn ondergang tegemoet gaan’, vertelt hij Adam. Tijdens een feestje verdedigt Adam hem openlijk. Met als gevolg dat hij in de sociale media en de kranten […] ‘werd besmeurd met virtuele pek en door virtuele veren werd gerold.’ Adam gaat weer schrijven en ‘net als alle andere keren dat ik heb geschreven, is er een afstand tussen tijd en ruimte die door de woorden en zinnen wordt blootgelegd en tegelijkertijd verbonden.’ Ook in ‘De storm’ is Grøndahl een geweldige stilist.

Ellen de Jong 2019