De Vigan, Delphine 2019

‘Verborgen verbintenissen’ van De Vigan: een roman zonder omhaal van woorden

Delphine de Vigan (1966) is een veelbekroonde Franse schrijfster. Haar roman ‘Niets weerstaat de nacht’ werd een internationaal succes. Recent verscheen ‘Verborgen verbintenissen’, vertaling Floor Bosboom en Eef Gratama. Uitgave De Geus. Vier personen, die met elkaar verbonden zijn, voeren het woord. Wat De Vigan direct duidelijk maakt is dat onze handelingen gevolgen hebben: ‘Verborgen verbintenissen, schrijft ze: ‘Dat zijn de onzichtbare banden die ons aan anderen binden - aan zowel de doden als de levenden -, de beloften die we hebben gefluisterd zonder er de echo van te horen, het zijn stilzwijgende vormen van loyaliteit, afspraken die we meestal met onszelf hebben gemaakt, onuitgesproken bevelen die we blindelings opvolgen, schulden die liggen opgeslagen in de uithoeken van ons geheugen […].’ Ze laat zien dat onze reacties en hoe we ergens mee omgaan voortkomen uit de hoeveelheid van onze ervaringen. Hélène is docente en mentor van de klas waar Théo en Mathis inzitten. In Théo herkent ze dingen van zichzelf. Ze dacht dat hij mishandeld werd, ‘het was iets in zijn gedrag, de manier waarop hij je blik ontweek, ik ken dat maar al te goed, een manier om op te gaan in de omgeving, […] Als kind heb ik de nodige klappen gekregen en de sporen daarvan tot het bittere einde verborgen gehouden.’ Het gaat slecht met Théo maar zij weet niet waar het aan ligt. Op zijn schoolrapporten stond dat hij zeer introvert was en meer moet meedoen met de les. Zijn ouders zijn uit elkaar. Hij woont afwisselend bij zijn vader of moeder. Théo is bevriend met Mathis, ‘ze vormen een schuwe twee-eenheid.’ In een verslag van de schoolverpleegkundige stond dat hij ‘een ontwijkende houding had en vage symptomen.’ Théo is twaalf en ‘houdt van het effect van alcohol op zijn lichaam.’ Samen met Mathis drinken ze wodka uit de fles. Ze hebben een schuilplaats, een loze ruimte onder de trap naar de schoolkantine. Daar drinken ze en steeds meer. Hélène probeert de moeder van Théo aan te spreken, maar dat loopt uit de hand, en heeft gevolgen…Théo wil maar één ding: vergeten. Zijn vader die na de scheiding een wrak is en zijn moeder die hem negeert en uitscheldt als hij bij zijn vader is geweest en hij bij haar is. De enige troost is alcohol en hij sleept Mathis in zijn drankzucht mee. Die maakt zich echter steeds meer zorgen om zijn vriend, maar wil hem niet in de steek laten. Met zijn moeder Cécile kan hij er niet over praten. Die heeft genoeg aan haar eigen ellende als ze ontdekt dat echtgenoot William een dubbelleven leidt. Ze is niet meer bereikbaar voor haar zoon als die dringend haar hulp nodig heeft. Théo houdt van het woord alcoholcoma: ‘de herhaling van de klank, van de belofte die erin doorklinkt: dat je een poosje kunt verdwijnen, even uitgeschakeld bent, met niemand meer te maken hebt.’ Hoe zal hij eindigen? In een heldere schrijfstijl zonder omhaal van woorden laat De Vigan zien waar haar personages mee worstelen en welk effect dat op hen heeft.

Ellen de Jong   2019