Romero, Dorr, Carmen, 2019

‘De vernietigende absurditeit van het lot’

De Spaanse schrijfster Carmen Romero Dorr (1981)  liet zich voor haar debuut ‘Het laatste geschenk van Paulina Hoffman’ inspireren door de familieverhalen die ze als kind hoorde. Uitgave Ambo|Anthos. Vertaling Fennie Steenhuis. Toen Alicia’s oma Paulina overleed brak haar hart. Ze hadden een innige band: ‘Haar oma was haar vertrouwelinge geweest, haar vriendin, haar beschermer, haar voorbeeld, haar bondgenoot. Haar moeder bijna, nadat Alicia al heel vroeg haar eigen moeder had verloren […].’ Het blijkt dat Alicia een appartement in Berlijn van haar oma heeft geërfd. Heeft ze dat in het geheim gedaan? Alicia weet wel dat haar oma als jong meisje met haar ouders en broers tijdens het nazi tijdperk in Berlijn woonde. Ze verloor in de oorlog haar vader en broers, later pleegde haar moeder zelfmoord. We volgen zowel Paulina’s als Alicia’s levensloop in aparte hoofdstukken. Beide vrouwen hebben een diepgaand geheim. In het begin van het boek gaat Alicia, die weinig afweet van het bewogen leven van haar oma, naar Berlijn om erachter te komen waarom juist zíj het appartement heeft geërfd. Heeft oma wellicht een boodschap achtergelaten? Alicia heeft het zelf niet gemakkelijk, ze verloor haar moeder al jong, ze is gescheiden en heeft een zoontje. Paulina groeit in Berlijn op samen met hartsvriendin Ana. Als de oorlog uitbreekt mogen ze niet meer met elkaar omgaan. Ana is Joods. Hun wereld stort in. ‘De dikke beschermlaag die tot dan over hun levens heen zat brokkelt stukje bij beetje af, en de verdorven wereld van de grote mensen glipt door de kieren heen.’ Als Alicia besluit naar het appartement in Berlijn te gaan en er binnenstapt is de tafel leeg. De volgende keer ziet ze er een fotoalbum met foto’s van haar oma op liggen. Hoe komt dat album daar? Paulina gaat na de oorlog met haar moeder Julia naar Spanje, naar haar oom en tante. Ze leeft er op: ‘In deze wereld ontdekt het meisje dat is opgegroeid in de hel dat er een paradijs bestaat waarin alleen plaats is voor vermaak en plezier […].’ Maar haar moeder kan het leven na alle verschrikkingen niet meer aan. Paulina trouwt met kunstschilder Carlos, haar grote liefde. Ze krijgen twee kinderen, Diego en Elisa. Diego wordt Alicia’s vader. Zijn vrouw, Alicia’s moeder sterft jong. Paulina is Alicia’s grote steun in deze periode, maar ook later valt ze in moeilijke tijden altijd op haar terug. Paulina wordt voordat ze met Carlos trouwt overrompeld door haar neef Manuel, dat grote gevolgen heeft… Het blijft een geheim dat ze levenslang met zich mee zal dragen. Als Carlos sterft staat Paulina er met twee kleine kinderen alleen voor: ‘Van alle verlies dat Paulina geleden heeft was dat van Carlos ongetwijfeld het pijnlijkste […] de totale zinloosheid ervan, de vernietigende absurditeit van het lot.’ Paulina keert terug naar het appartement van haar jeugd in Berlijn, […] naar de plek waar alles begon, waar alles eindigde.’ Voor haar is de cirkel rond en ook voor Alicia, voor wie ‘Het laatste geschenk’, onvergetelijk uitpakt. Een levensechte roman met als rode draad: de kracht van twee vrouwen die zich staande weten te houden in zware tijden.

 

Ellen de Jong  2019