Thijs, Dolores, 2019

Drie interessante familiegeschiedenissen


‘De Poolse soldaat -Een verborgen geschiedenis met foto’s - draagt auteur Dolores Thijs op ‘aan mijn moeder en twee vaders.’ Uitgave Balans. In de Proloog vertelt Thijs dat ze zes was en eindelijk een vader had: Maarten. Haar moeder Julia ‘haalde wel eens een koektrommel tevoorschijn. Er zaten ansichtkaarten en foto’s in, waaronder een aantal oude portretjes van een aantrekkelijke man in een buitenlands soldatenuniform. Wie was hij? Niet papa.’Julia ontweek vragen van dochter Dolores. ‘Tot een kwarteeuw na mijn geboorte de koekjesdoos weer boven tafel kwam - met de daarbij horende verhalen.’ Opnieuw vragen als: ‘Wat was mijn identiteit? Wat had mij het meest beïnvloed: de opvoeding van een liefdevolle pleegvader of de genen van de biologische verwekker?’ Thijs wilde meer weten over de man die ze papa noemde en over de man die haar verwekt had en die zij na een lange zoektocht zou ontmoeten. Ze tekent drie familiegeschiedenissen op: ‘Die van mijn biologische vader, Michal Redczuk, die afstamde van een oud geslacht dat aan de wieg had gestaan van Rusland. De geschiedenis van de man die ik mijn leven lang papa heb genoemd, Maarten Thijs, overtuigd communist. En de geschiedenis van mijn moeder, die deze door mijn komst samenbond.’ De knappe Julia vond als achttienjarige werk bij een telefoniebedrijf in Antwerpen. Ze wilde actrice worden en op dansavondjes, gekleed in een zelfgenaaid flamenco kostuum, leefde ze zich uit. Ze verliet het ouderlijk huis en kreeg al snel rollen aangeboden: ‘Haar wereld was het theater.’ Maar de Tweede Wereldoorlog brak uit en daarbij kwam dat ze gestalkt werd door de rijke Monsieur Maurice waar ze niets van moest hebben. Ze vertrekt naar Duitsland en woont de hele oorlog bij een gastvrij echtpaar in Wolfen. Ze ontmoet er Michal Redczuk, een Poolse officier. Ze worden minnaars. Julia is drieëndertig. Ze wordt zwanger en vertelt het aan Michal. ‘Hij schrok zichtbaar.’ Op een zwangere vrouw zat hij al helemaal niet te wachten. ‘De romantische afspraakjes stopten. Nu ze hem nodig had, liet de officier het afweten.’ Ze krijgt een meisje: Dolores (dat betekent smarten).  Als Michal de baby ziet en haar evenals Julia te mager vindt zegt hij: ‘Ik zal het goedmaken. Straks kom ik terug met een vette kip. Het waren zijn laatste woorden.’ Julia gaat met Dolores terug naar België. Het meisje wordt ondergebracht bij pleegouders. Toen die na een tijdje de zorg voor Dolores niet meer konden opbrengen kwam Julia haar weer ophalen. Die had toen al depressies en lag vaak urenlang in bed. Op een dag komt Maarten hun leven binnenstappen. Hij wordt Dolores’ papa. Nadat ze getrouwd is en kinderen heeft spoort Dolores Michal in Polen op: ‘Een schok van fysieke herkenning, meer nog dan bij de vergelijking met de foto’s in het koekblik. Deze man was onmiskenbaar mijn vader.’ Hij wil dat zij de vele verhalen die hij vertelt opschrijft. En dat heeft ze gedaan. Het zijn drie interessante familiegeschiedenissen geworden - geschreven tegen de achtergrond van de Europse geschiedenis van de 20ste eeuw - waarin veel gebeurde en waarin tenslotte het lot besliste.

Ellen de Jong, 2019