Van der Werf, Gerwin 2018

Geestdriftige beschrijving van ijzingwekkende tocht

Door IJsland toeren met een camper wil de ik-figuur Tiddo met zijn vrouw Isa en zoon Jonathan in Gerwin van der Werfs roman ‘Een onbarmhartig pad’. Uitgave Atlas|Contact. (Zijn roman ‘Wild’ (2011) stond op de longlist van de Literatuur Prijs). Tiddo was ervan overtuigd dat die reis zijn huwelijk zou redden. Hij heeft een kantoorbaan voor drie dagen in de week, Isa is moleculair biologe. Isa ‘valt samen met haar werk’,  stelt Tiddo, ‘ik ben alles behalve mijn werk.’ Voor ze op reis gaan bezoekt hij zijn moeder. Ze was niet thuis maar ze had een envelop met geld klaargelegd. Er zat 1000 euro in. Achterop stond: ‘IJsland is erg duur. Maak er een fijne reis van. De reis van jullie leven! Liefs, je moeder!’ Isa kreeg na Jonathan twee miskramen. Hun huwelijk brokkelde daarna af: ‘Isa ontglipte me, of liever, wat wij vroeger hadden ontglipte me.’ Tiddo gelooft er heilig in dat de reis vol adembenemende en hemelse schoonheid hun relatie weer zal doen opbloeien. Met puber Jonathan heeft hij ook geen hechte band. Wellicht zal die door de reis ook beter worden. Ze leerden elkaar kennen toen ze in een museum samen geboeid waren door een blauw schilderij. ‘Cathedra’ van Barnett Newman. Een jaar later woonden ze samen. Isa was drieëntwintig: ‘Ik bewonderde alles aan haar. Isa was zo iemand die niet werd overvallen door het leven, […].’ Ze wil onderweg lifters meenemen, Tiddo niet, die schrikt ervoor terug. Nu, zittend in de camper met de klad in hun huwelijk gelooft hij ‘dat de grootsheid van IJsland het werk voor me zou doen, dat het land ons zou verenigen in verbazing, net als dat vreemde blauwe schilderij dat had gedaan.’ Op een gegeven ogenblik roept Isa: ‘Stoppen […] Nu. Stop.’ Een jong meisje dat later al snel verdwijnt stapt in samen met een enorme lange kerel die Svein heet en Amerikaan is: ‘Hij was mooi en reusachtig.’ Al gauw palmt hij Isa en Jonathan in met zijn - ongeloofwaardige - verhalen. Hij blijkt een opschepper en onbetrouwbaar. Tiddo is jaloers op zijn kracht en op het feit dat zowel Isa als Jonathan hem graag mogen en onder de indruk zijn van zijn krachtig optreden als er onderweg diverse obstakels overwonnen moeten worden. Toch waardeert Tiddo hem ook en voelt tijdens gesprekken met hem over onder meer buitenaardse krachten zijn eigenwaarde stijgen (wat stelde hij eigenlijk voor als kantoorklerk met een wetenschapper als vrouw?). Hij vraagt zich af of Svein door die natuurkrachten van hem wellicht  gestuurd was, ‘om mij te redden, Isa en mij, onze relatie.’ Voor je als lezer daar een antwoord op krijgt is er nog een lange weg te gaan: ‘Een wreed land van vuur en ijs.’ Tiddo wil en zal met een fourwheeldrive camper de Askja-caldera, het fraaiste vulkaangebied van IJsland, bereiken. Hij verwacht dat hij daardoor Isa voor zich zal winnen. Het wordt een ijzingwekkende tocht die Van der Werf geestdriftig beschrijft: In meer opzichten is het een onbarmhartig pad dat het drietal tenslotte naar Askja voert.

Ellen de Jong  2018