Fitzgerald, Penelope 2018

Veel onuitgesproken laten

Frank Reid heeft een drukkerij in Moskou, waar hij geboren en opgevoed is. Hij heeft echter de Britse nationaliteit. Evenals zijn vrouw Nellie. De Britse schrijfster Penelope Fitzgerald (1916-2000) schreef op haar 58e haar eerste roman, een biografie, op haar 78e haar allerlaatste roman. Ze drong vier maal door tot de shortlist van de Booker Prize, eenmaal won ze. Ze beschrijft in het nu pas vertaalde Het begin van de lente, uitgave Karmijn, vertaling Johannes Jonkers, nawoord biograaf Hermione Lee, hoe het leven van Frank verloopt, nadat Nellie met hun drie kinderen van het ene moment op het andere uit zijn leven verdwijnt. Ze stapt in 1913 in Moskou op de trein naar het Westen. De koerier overhandigt Frank een brief waarin Nellie schrijft dat ze was vertrokken vanuit hun huis aan de Lipkastraat 22.  Ze repte met geen woord over haar terugkeer. Frank is geschokt, hij wist van niets: Voor zover hij zich kon herinneren had hij tijdens zijn hele huwelijk niet meer dan twee of drie brieven van Nellie gekregen. Dat was ook niet nodig geweest: ze waren altijd bij elkaar, en ze praatte toch al veel. De laatste tijd misschien wat minder. Een tijdje later krijgt hij te horen dat hij zijn kinderen van een van de stations in Moskou moet ophalen. Franks oudste dochter Dolly zegt tegen haar vader: Ze moest ons wel terugsturen, ze had niets aan ons. Ik denk dat u te veel van haar heeft gevraagd. Waarop Frank antwoordt: Dat ben ik niet met je eens Dolly. Ik weet wat ik wil, maar je moeder ook. Later gooit ze haar vader voor de voeten: Misschien was haar grootste vergissing dat ze getrouwd is. Deze woorden maken de lezer nieuwsgierig. Fitzgerald beschrijft hoe Frank Nellie ontmoette in het Engelse Norbury en trouwden. Na een tijd in Duitsland gewoond te hebben vertrekken ze naar Moskou, waar Frank hard moet werken. Nadat Nellie vertrokken is wil Frank er zo weinig mogelijk ophef over maken. Hij heeft veel steun aan de Britse boekhouder Selwyn, die gedichten in het Russisch schrijft, die voor het grootste deel over sneeuw en berken gaan en die hij de titel Berkengedachten meegaf. Ze discussiren er over en het leidt Frank af van zijn probleem. Arkadi Koerjatin wil samen met zijn vrouw Franks kinderen wel opvangen. Het is echter een bijzonder rommelig gezin en Frank gaat dan ook niet op hun aanbod in. Maar dan komt op aanraden van  Selwyn de blonde, kortharige Lisa Ivanovna in beeld die Frank geschikt vindt als oppas en huishoudster. Naar verloop van tijd gaat hij haar zelfs aantrekkelijk vindenAls ze een keer niet aan tafel verschijnt ervaart hij dat gemis als een lichamelijke pijn. En roept: Ik ben verliefd op je. Zal die opmerking gevolgen hebben? Fitzgerald beschrijft kleurrijk hoe Moskou zich in maart 1913 opmaakte voor het begin van de lente. Naar de drijfveren van haar personages laat ze de lezer echter raden: die moet zelf een en ander inkleuren daar ze veel onuitgesproken laat. Een bijzondere schrijfster.

Ellen de Jong  2018