Jancar, Drago 2018

Een filmische en roerende roman

Drago Jancar (1948) is een belangrijke Sloveense schrijver. Voor Die nacht zag ik haar, uitgeverij Querido, vertaling Roel Schuyt, werd hij bekroond met prijzen in Sloveni, Itali en Frankrijk. Veronika Zarnik is een jonge, onconventionele vrouw, die er geen been inziet om over de promenade in Ljubljana met een alligator te wandelen! Leo is haar man, hij is een vermogend zakenman en hij wil dat zijn vrouw leert paardrijden onder leiding van Stefan, een Servische cavalerieofficier. Ze krijgen een verhouding, Veronika verlaat haar man en gaat samen met Stefan in Maribor in een militair woonkomplex bij een kazerne wonen. Het is geen vetpot, maar ze zijn gelukkig samen. Echter, na de eerste heftige ruzie, waarbij Stefan haar een klap in het gezicht geeft, bekoelt Veronikas liefde voor hem en ze gaat terug naar haar man, naar hun landgoed in de buurt van Ljubljana .Ze schrijft Stefan dat ze nog altijd van hem hield en geen spijt had van wat ze samen hadden beleefd. Maar ze zijn van elkaar vervreemd. Toch ziet hij haar na ruim zeven jaar even terug op de laatste nacht van mei en van het voorjaar, het voorjaar van dat verschrikkelijke jaar 1945, []. Behalve Stefan vertellen nog vier personages hun herinneringen aan de vooral bijzondere Veronika. Aan het eind van de oorlog in 1944, een paar dagen na Nieuwjaar, verdwijnt het echtpaar namelijk in het niets. Veronikas moeder die op het landgoed inwoont vertelt dat Veronika en Leo in die januarinacht met een paar mensen waren meegegaan en daarna nooit meer iets van zich lieten horen: Ze vertrokken midden in de nacht, het was vreselijk koud en er lag een dik pak sneeuw. Een bevriende Duitse legerarts die Veronika vaak bezocht neemt aan dat zij en Leo door de partizaneneenheid zijn meegenomen. Ze keerden nooit meer terug op hun landgoedHorst denkt dat Leo contacten onderhield met de partizanen, die naar zijn idee een troep misdadigers waren en in hun eigen ogen een bevrijdingsleger vormden. Maar als hij inderdaad vriendschappelijke contacten met Duitse officieren onderhield, als hij het belangrijk vond dat zijn ondernemingen en fabrieken bleven draaien [], en als hij daarmee ongewild [] verwikkeld was geraakt in iets wat wij politiek noemen, en zo het noodlot over zichzelf had afgeroepen dat zich aandiende in de gedaanten van zijn nachtelijke, gewapende bezoekers die door de sneeuw naar het landhuis afdaalden, waarom moesten ze hr dan ook meenemen?
De huishoudster vertelt hoe ze overvielen werden door de partizanen en welke afschuwelijke taferelen zich afspeelden. De klusjesman, die in dienst was bij Leo en Veronika en altijd goed behandeld werd door hen en zich aansloot bij de partizanen, speelt wel een heel smerig spel. Het is een filmische en roerende roman met themas als liefde, geweld, verraad en ontrouw die Jancar in zijn levensechte personages trefzeker tot uitdrukking brengt, evenals de gruwelijke tragedie van Joegoslavi tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Ellen de Jong 2018