Zvonik, Loekie 2018

Een pijnlijk einde van een liefdesgeschiedenis

Loekie Zvonik, pseudoniem van Hermine, Louise Marie Zvonicek, is een Vlaamse schrijfster van Tsjechische afkomst. Haar autobiografische debuutroman Hoe heette de hoedenmaker?uitgave Cossee verscheen in 1975 en werd bekroond met de VBVB Debuutprijs 1976. Het is in hoofdzaak het verhaal van de personages Hermine en Didier die elkaar aan de universiteit van Gent leren kennen. Zij studeerde Germaanse filologie en hij had literaire ambities en werd een gekweld schrijver. Ze voelen vriendschappelijke affectie voor elkaar, soms is er wederkerige verliefdheid. Verder gaat het niet, noteert Jeroen Brouwers in zijn nawoord, waarin hij Zvoniks roman prijst. Hermine en Didier verwijderen zich in hun studietijd van elkaar en begonnen in het hart van andere mensen te leven. Na ruim twaalf jaar wil Didier dat Hermine met hem meegaat naar een congres in Wenen. Brouwers: In de twaalf dagen [] wordt in ieder geval de innige vriendschap opnieuw aangeknoopt die ze in Gent al voor elkaar voelden. Ook toen was die vriendschap al zachtjes gelijk aan liefde. Maar verder wil Hermine niet gaan, want ze verlangt na de uitstap terug (te) komen in het veilige zelfbehoud, met open armen te worden ontvangen in haar lieflijke woning, waarbuiten alles randgebied is. Didier is randgebied. Ze willen elkaar na Wenen vrijlaten en proberen thuis gelukkig te zijn. Hermine: Ik zal hem verbannen naar de randgebieden van mijn leven. Ik zal me wijden aan andere dingen dan die van hem. Het kan niet anders, ik behoor andere mensen toe. Ik heb trouwens andere mensen lief. En hij zal mij verbannen. Hij behoort andere mensen en andere dingen toe. Didier is geobsedeerd door onder meer, schrijft Brouwers: gedoemde levens van dichters, schrijvers en andere kunstenaars, jong gestorven of krankzinnig geworden, verslaafd aan drank of andere middelen om van de wereld weg te zijn en ten slotte hun bestaan besluitend met zelfmoord. De mythe van Didier bestond uit zijn geloof dat hij gepredestineerd was om in alle facetten van zijn bestaan te mislukken, maar dat hij in geen geval zou mislukken in zijn zelfmoord. In Hoe heette de hoedenmaker wordt benauwend beschreven hoe hij met zijn zelfmoordfixatie Hermine in zijn mythe probeert mee te zuigen. Ze hadden nog afgesproken dat ze een codewoord zouden gebruiken als in crisis of nood de een de ander dringend nodig zou hebben. Dat woord was KOEIENBELLEN. Maar Didier was niet meer te redden, terwijl hij vlak voor zijn einde belde, was ze er niet. Brouwers tot slot:  Haar relatie met hem en het einde daarvan heeft haar nooit meer losgelaten en is haar leven blijven beschaduwen. Decennia geleden bezocht ik eens het intussen geruimde graf [] en maakte er een foto van. Nadat die was ontwikkeld zag ik wat ik niet gezien had toen ik voor de zerkplaat stond. In het bestofte zwarte marmer had een vinger geschreven: KOEIENBELLEN. Een pijnlijk einde van een liefdesgeschiedenis die van meet af aan gedoemd was te mislukken.

Ellen de Jong  2018