Blum, Jenna 2017

In ‘De verloren familie’ van Jenna Blum’ heeft de oorlog grote gaten geslagen

Na Jenna Blums succesvolle debuutroman ‘Het familieportret’ gevolgd door ‘In tweestrijd’ publiceerde ze ‘De verloren familie’. Uitgave: Boekerij, vertaling Carolien Metaal. De Duits-joodse Peter Rashkin overleefde zowel het kamp Theresienstadt als Auschwitz. Zijn jonge vrouw Masha en hun twee dochtertjes van twee en drie jaar oud kwamen om. Als hij destijds naar zijn vrouw had geluisterd - die op tijd had willen onderduiken toen de grond onder hun voeten te heet werd - waren ze wellicht alle vier nog in leven. Peter gaat zwaar gebukt onder zijn schuldgevoel en zijn afschuwelijke ervaringen in de kampen. Na de oorlog vertrekt hij naar Amerika en begint met behulp van zijn oom een restaurant in New York: ‘Masha’, genoemd naar zijn overleden vrouw. Hij ontmoet er June Bouquet ‘Lieftallig als de lente’! Zij is een veelgevraagd model, Peter vindt haar direct aantrekkelijk. Ze gaan elkaar vaker zien en ze trouwen als June zwanger blijkt te zijn. Vanaf het begin schort er iets aan hun relatie hoewel ze verliefd zijn, maar June voelt dat Peter niet over zijn verleden kan praten, met niemand. Hij lijdt daar zelf ook onder. Hij verbergt zijn littekens voor June, het enige wat hij erover zegt als ze die ziet is: ‘Van een SS-sergeant in Auschwitz, met een zweep en een pesthumeur. […] Nu had June het dus gezien, het brailleschrift van Peters vernedering en hulpeloosheid. Dan zou ze zo vast vragen hoe het geweest was. Dat wilden Amerikanen altijd weten […].’ June hoort van Peters oom en tante welke verschrikkelijke dingen hij heeft meegemaakt en hoe hij zijn vrouw en dochtertjes verloor. Peter stort zich als chef-kok op zijn werk en hij is zelden thuis. Ook June is vaak weg, ze wordt als topmodel veel gevraagd. Als Elsbeth wordt geboren wordt June fulltime huismoeder. Na een tijdje wil ze weer werken maar daar is Peter op tegen, hij vindt dat ze zelf voor Elsbeth moet zorgen. Ze leven langs elkaar heen en dat heeft ook vooral te maken met het feit dat Peter regelmatig geteisterd wordt door zijn vreselijke herinneringen die maken dat hij zich maar moeilijk kan openstellen voor June en Elsbeth. Hun relatie begint scheuren te vertonen. Peter gaat steeds harder werken en June vlucht in de armen van een ander. Elsbeth wordt met de wanverhouding van haar ouders geconfronteerd en ze probeert een eigen leven op te bouwen maar dat blijkt ook een moeilijke opgave te zijn. De oorlog had in alle drie hun levens grote gaten geslagen. Hoe zullen ze die ‘geslepen tegenstander’ het hoofd kunnen bieden? Over traumatische oorlogservaringen met grote gevolgen voor zowel ouders als kinderen is al veel geschreven. Maar Blum valt op daar ze begiftigd is met de gave heel helder en beheerst te schrijven over de drie gezinsleden die ieder voor zich te lijden hebben onder de naweeën van de oorlog. Vooral het schrijnende portret dat ze van Peter schetst is schokkend. Hij doet zo zijn best zijn verleden te verdringen want hij wil zijn dierbaren niet weer verliezen. Maar zal hij ooit de kracht krijgen de zwaarste herinnering: die van zijn verloren familie te verdrijven en opnieuw te beginnen?

Ellen de Jong  2017