Gardam, Jane 2017

‘Een onberispelijke man’: De veelbewogen levensgeschiedenis van advocaat Sir Edward Feathers

Jane Gardam (Yorkshire, 1928) werd twee keer met de Whitbread/Costa Award bekroond. Haar oeuvre omvat meer dan dertig boeken, romans, verhalen en kinderboeken. ‘Een onberispelijke man’, uitgave Cossee, vertaling Joost Poort, is deel van de Old Filth trilogie over advocaat Sir Edward Feathers. Zijn collega’s-juristen noemden hem ‘Filth’ dat voor Failed In London Try Hong staat. Feathers was, naar men zei, de Londense advocatuur ontvlucht en maakte daarna een flitsende carrière in Hongkong. Feathers is een schone man: ‘Je zou het zelfs opzichtig schoon kunnen noemen. Zijn stokoude nagels waren hagelwit omrand […] Zijn schoenen glommen als kastanjes. Zijn kleding was altijd vers gestreken.’ Een onberispelijke man, die getrouwd met Betty, naar het scheen een deugdzaam leven had geleid. Na zijn pensionering woonde hij alleen op het platteland in Dorset. Betty was overleden. ‘Zijn leven stortte in. Hij werd zwaarwichtiger. Hij begon, aanvankelijk langzaam, vensters op het verleden te openen, vensters die hij, als verstandig man met verstandige en erudiete vrienden (hij droeg de titel ‘Queen’s Counsel en was rechter geweest), stevig dicht had gehouden.’ De lezer voelt nu al aan dat hij wellicht van binnen niet zo onberispelijk  was als hij eruit zag. Gardam zet zijn levensloop in ruim 300 pagina’s uiteen. Niet chronologisch, ze springt telkens lustig van de tegenwoordige- naar de verleden tijd alsof het geen moeite kost. De lezer moet wel de draad van het verhaal zien vast te houden en dat is geen sinecure. Feathers is geboren in Brits-Maleisië. Zijn moeder sterft vlak na zijn geboorte, zijn vader negeert hem en stuurt zijn zoon, die amper vijf jaar is, naar Groot-Brittannië. Hij wordt met twee nichtjes, Claire en Babs, bij een pleeggezin in Wales ondergebracht. Edward, ook wel Eddie genoemd, ontwikkelt een spraakstoornis: hij gaat stotteren. Eddie leert gelukkig Pat Ingoldby kennen, binnen korte tijd zijn het vrienden. Ze gaan samen naar dezelfde kostschool in de Midlands en hij wordt opgenomen in Pats liefdevolle familie. Hun vriendschap wordt steeds hechter. ‘Ingoldby wiste de nachtmerries van Eddies verleden uit met zijn gevatheid en logica. Ze boden Eddie troost en steun, twee dingen die hij nog nooit eerder had ervaren.’ De Tweede Wereldoorlog breekt uit en als Pat sterft is Eddie kapot van verdriet. Na de oorlog begint hij als advocaat en wordt in Hongkong succesvol. Na Betty’s dood gaat hij nadenken. Wat hield zijn huwelijk eigenlijk in met haar? ‘Seks was nooit een groot succes geweest.’ Wel hadden ze respect voor elkaar en was er genegenheid. Eddie gaat na de dood van Betty zijn nichtjes opzoeken. Ze halen herinneringen op aan hun tijd samen in het pleeggezin in Wales. Onder meer aan die vreselijke jaren waarin iets afschuwelijks gebeurde…,was Eddie wel zo’n onberispelijke persoon? Tegen een priester zegt hij tijdens en biecht: ‘Ik ben mijn hele leven, vanaf mijn vroege kindertijd, verlaten, of gedumpt, of gescheiden door de dood, van iedereen van wie ik hield en die om me gaf.’ Het is slechts een greep uit de reeks gebeurtenissen uit Eddies veelbewogen levensgeschiedenis. Vooral zijn laatste jaren maken indruk en is Gardam op haar best: naar mijn mening.

Ellen de Jong    2017
7