Tuinman, Vrouwkje 2016

Jezelf mogen zijn

Vrouwkje Tuinman is onder meer musicologe en auteur van romans en dichtbundels. Recent verscheen Afscheidstournee, over de wereldberoemde violist Nicolò Paganini, die op zijn zevenenvijftigste jaar in 1840 stierf in Nice.

Door Ellen de Jong

Paganini’s enige, onechte, zoon Achille, die zijn vader op zijn concerten begeleidde en hem, daar hij een zwakke gezondheid had, ook liefdevol verzorgde, was toen pas veertien jaar. In haar roman maakt de schrijfster Achille tot hoofdpersoon en brengt ze via hem Paganini’s wonderlijke levensloop in beeld. Als Paganini stervende is weigert hij de laatste sacramenten te ontvangen, met als gevolg dat de kerk hem niet wil begraven in gewijde grond. Achille kan niet anders dan de kist met de stoffelijke resten van zijn vader voor zijn rekening nemen. Op de eerste bladzijde staat de kist in zijn tuinhuis, in afwachting van een eervolle begrafenis die pas in 1896, zesenvijftig jaar na Paganini’s dood, realiteit werd. Als Achille met zijn vrouw en acht zoons op een landgoed gaat wonen is hij nog steeds niet verlost van de lijkkist van zijn vader. En al heeft hij met zijn gezin een harmonieus leven zonder geldzorgen, hij wordt beheerst door de gedachte aan eerherstel voor zijn vader: ‘Inclusief alles: erkenning, een openbare uitvaart, een monument. Acht zuilen, een koepeldak, een buste die vrijuit de wereld in blikt.’ Tuinman beschrijft niet alleen hoe het Achille vergaat na zijn vaders dood, ze geeft ook een inkijk in Nicolò’s harde jeugd. Zijn vader ‘ranselde’ hem naar het instrument. Hij kreeg niet te eten voordat hij acht uur had gestudeerd. Beroemd en rijk moest hij worden. Dat werd hij, maar de Rooms- katholieke Kerk beschouwde hem als ketter, en een Weense recensent noemde hem een duivelskunstenaar. 
Paganini trouwde met Antonia, maar zij liep weg en liet Achille bij hem achter. Achille kreeg later een halfzusje, Edvige, die hem zegt: ‘Je vader heeft jou alles geboden […] Maar hij is iets heel belangrijks vergeten. Dat na zijn dood alles gewoon door zou gaan, dat jij verder zou leven. Dat jouw toekomst niet ging over geld, over een landgoed, een familiewapen, over de muziek die hij achterliet, maar over jezelf mogen zijn.’ Met deze rake woorden pakt Tuinman de kern van Achilles probleem aan: wie was hij zelf? Hij besloot bijen te gaan houden om iets omhanden te hebben. Achille overlijdt in 1895, nadat hij zijn vrouw en twee zoons verloren heeft. Tuinman heeft met een diep invoelend vermogen de vader en de zoon geportretteerd als ook de hen omringende personages: mensen zoals u en ik.
Vrouwkje Tuinman, Afscheidstournee, Uitgeverij Cossee,
286 pagina’s, ISBN 978 90 5936 682 4 (€18,95)
****      

-------------------------------

BOEKENKRANT, december 2016