Skorobogatov, A. 2016

Krachtig geschreven roman vol duistere kanten

De Wit-Russische  auteur Aleksandr Skorobogatov die al lange tijd in Antwerpen woont, publiceerde in 2015 ‘Portret van een onbekend meisje’, een roman die lovend werd ontvangen. Zijn, omstreden debuutroman uit 1991, ‘Sergeant Bertrand’ werd opnieuw uitgegeven door Uitgeverij Cossee. Vertaling: Rosemie Vermeulen. Hoofdpersoon Nikolaj is getrouwd met Vera, een beeldschone, jonge actrice. Hij brengt zijn dagen voornamelijk door in een donkere kamer. Waar hij stevig rookt en wodka drinkt. Hij heeft een groot litteken dat dwars over zijn voorhoofd loopt. Op pagina 14 lezen we dat hun zoon dood is. Later dat Vera hem begraven had, ‘zonder Nikolaj ook maar één keer te beschuldigen van de dood van het arme jongetje. Waarom? Het was toch niemand anders schuld dan die van hem? Waarom gaf ze hem dan niet de schuld, hij die bijna een moordenaar was?’ Dat Nikolaj niet spoort is al direct duidelijk. En als Sergeant Bertrand zijn entree maakt in het leven van Nikolaj en Vera gaat het steeds slechter. Nikolaj is namelijk extreem jaloers en gewelddadig. Nadat Bertrand Nikolaj in zijn donkere rook- en drankhol bezocht heeft, ontdekt Nikolaj dat hij in de andere kamer Vera’s handen kust en vinger voor vinger tussen zijn lippen klemt. Bertrand steekt niet onder stoelen of banken dat hij Vera aantrekkelijk vindt. Maar bezweert hij Nikolaj: zijn bewondering is ‘puur platonisch.’ Nikolaj vertrouwt hem echter niet en raakt, ook door de gesprekken met hem, razend jaloers en agressief. Wellicht heeft Vera meer geheime affaires en is ze niet te vertrouwen. Hij boort een gaatje in de deur om haar te bespieden. Ziet hij daar Vera naakt rondlopen, heeft hij het wel goed gezien, of beeldt hij zich dat in? Op een avond volgt hij Vera naar het theater waar ze gaat optreden. Hij, beneveld als hij dag in, dag uit is, neemt haar waar in toneelscènes waar ze zich letterlijk veel bloot geeft. Hij slaat haar tegenspeler later in elkaar. En ook zij krijgt klappen. Nikolaj wil haar vergeven als ze er maar eens om vroeg. Maar Vera houdt vol dat er niets aan de hand is en ook dat Bertrand haar handen nooit gekust heeft. Maar Nikolaj weet dat zeker en ziet hem zelfs bezig met Vera, terwijl ze naakt is…Het gaat allemaal flink uit de hand lopen en Nikolaj belandt tenslotte op de psychiatrische afdeling van een ziekenhuis. Hij krijgt injecties, Vera zit aan zijn bed en liefkoost hem. Hoe is het in vredesnaam mogelijk, vraag je je als lezer af. Nikolaj bezoekt nog een priester in de kerk en vraagt hem om raad. Volhouden zegt die, blijf voor haar zorgen. Hij dient zijn geloof niet te verliezen. In het Russisch betekent Vera namelijk geloof. ‘Sergeant Bertrand’ is een portret van een wel heel ongrijpbaar personage. Wie is hij? Welke rol speelt hij  in het hoofd van Nikolaj en wordt Nikolaj zelf niet getergd door zijn waanvoorstellingen, wantrouwig en alcohol verslaafd als hij is? Tot het einde van Skorobogatovs krachtig geschreven roman vol duistere kanten, blijven we in het onzekere. Wat wel zeker is dat Skorobogatov ons sprakeloos van bewondering voor zijn verrassend schrijverschap achterlaat.

Ellen de Jong 2016