Haasnoot, Robert 2016

‘Het laatste vaarwel’ van Robert Haasnoot is doortrokken van melancholie

‘Deze roman schetst onder andere de toestand in Valkenburg, Zuid-Holland, na de Duitse inval in mei 1940. De in dit boek beschreven gebeurtenissen uit die dagen zijn gebaseerd op ooggetuigenverslagen’, aldus de introductie in Robert Haasnoots roman ‘Het laatste vaarwel’. Uitgave De Geus. Albert is een bevlogen organist, ’Dichterbij God kun je niet komen.’ Hij geeft er ook les in en werkt tevens in de bibliotheek. Evie en hij zijn niet ver van elkaar opgegroeid. Ze wonen in Valkenburg, een woonwijk vlakbij Katwijk. Voor de inval van de Duitsers heeft Albert niet veel herinneringen aan Evie. De meidagen van 1940  - van de vliegbasis Valkenburg - spelen een beslissende rol in het boek. Toen Duitse soldaten er per ongeluk terecht kwamen werden ze door Nederlandse militairen beschoten, waarvan veel burgers het slachtoffer werden. ‘Toen de oorlog uitbrak was hij zeventien, net als Evie, en op die leeftijd waan je je nog onsterfelijk.’ Alberts vader is overleden, hij woont samen met zijn moeder. Hij was een ‘wrokkige’ zoon die veel aandacht van haar eiste. Hij had het vaak aan de stok met haar en toen Remmerswaal, een getrouwde, welgestelde man die zijn vader nog had gekend, zijn moeder voortdurend bezocht, was er helemaal geen land meer met hem te bezeilen. Albert vlucht het huis uit als het dorp onder vuur ligt en komt Evie tegen. Het wordt een liefdesaffaire. Terwijl de kogels en andere projectielen talloze slachtoffers maakten, beleefden zij hun eerste, prille liefde. Die houdt echter geen stand en in het voorjaar van 1941 verlaat ze hem: ’Er kleefde iets duisters aan je. Of ik nu wel kwam, of niet kwam, volgens mij was je dat om het even’, zegt Evie tegen Albert als ze elkaar na lange jaren weer terugzien. Alberts leven nà haar was niet om over naar huis te schrijven: ‘De dagen klonterden aaneen.’ Hij bleef in Valkenburg wonen en werd organist en hij had verschillende relaties, die telkens mislukten. Hij miste Evie. Als ze elkaar weer terugzien - Evie keert nog kort terug naar de plek van haar jeugd - blijkt dat ze getrouwd is, een dochter heeft en in Canada woont. Ze voelen zich opnieuw tot elkaar aangetrokken, al blijft zij meer op een afstand dan hij. Maar toch ze beminnen elkaar. ‘ZE PAST NOG precies in zijn armen, heeft hij gemerkt. En zijn flat leeft van haar aanwezigheid op, waar anderen er doorgaans de orde verstoren. Maar over een week is ze weg en dan zal hij zich geen raad weten met zijn opgeleefde oude liefde.’ Zal Evie teruggaan naar Canada en hem opnieuw verlaten? Zal het een laatste vaarwel worden? Haasnoot schreef een poëtische roman doortrokken van melancholie en zelfreflectie. De liefdesverhouding tussen Albert en Evie en de moeder-zoon relatie verweeft hij subtiel met de aangrijpende oorlogsgebeurtenissen.

Ellen de Jong  2016