Teir, Philip 2016

Philip Teir schetst een ‘Familie’ vol kommer en kwel

Als introductie voor zijn boek ‘Familie’, uitgave Ambo|Anthos, vertaling Sophie Kuiper, koos de Fins-Zweedse auteur Philip Teir, een regel uit August Strindbergs Huwelijksverhalen: ‘En toch zijn deze kleinigheden niet zonder betekenis in het leven, want het leven bestaat uit kleinigheden.’ De eerste regels van Teirs boek sluiten perfect aan bij dit citaat: ‘De eerste fout die Max en Katriina die winter maakten - en er zouden er in de inloop naar hun scheiding nog vele volgen - was de hamster van de kleinkinderen invriezen. Het was een ongelukje. Max was op de hamster gaan staan.’ Wat staat de lezer te wachten? Max, professor in de sociologie aan de universiteit van Helsinki en Katriina, als manager werkzaam in de medische sector, zijn al dertig jaar getrouwd: ‘Katriina beschouwde het huwelijk als een vorm van wederzijdse tirannie, als leven in een hoogfunctionerende totalitaire staat. De keuzemogelijkheden waren beperkt, maar zolang je je met je eigen zaken bemoeide en geen vragen stelde, werkte het.’ Duidelijke taal, de lezer weet dan al hoe laat het is! Ze hebben twee dochters, Helen en Eva. Teir doet in afzonderlijke hoofdstukken verslag van hun levenswandel. Max heeft in de jaren negentig onderzoek gedaan naar het seksleven van de Finnen en werd om die reden ‘de seksprofessor’ genoemd. Hij is bijna zestig jaar en hij is al tijden bezig met een biografie over Edvard Westermarck, een vermaard wetenschapper die in de 19e eeuw de geschiedenis van het huwelijk onder de loep nam. Het schrijven vlot maar niet en Max vraagt zich dan ook regelmatig af of hij zijn tijd niet gehad heeft. In tegenstelling tot Katriina die nog vol levenslust is en achter haar carrière aanzit. Hoewel ze er tegen opziet om een paar weken in de Filippijnen te moeten werken, doet ze het toch. Ze mist daar Max wel af en toe, maar absoluut niet hevig. In haar afwezigheid vermaakt Max zich opperbest en denkt ternauwernood aan zijn vrouw. Op het juiste moment maakt de jonge, sexy journaliste, Laura, haar entree in zijn ingedutte bestaan. Zij, oud-studente van hem, wil hem interviewen, ter ere van zijn zestigste verjaardag. Hij vertelt haar wat zijn werk inhoudt en dat hij probeert een boek over Westermarck te schrijven. Laura wil hem daar wel bij helpen omdat hij er niet verder mee komt. Je voelt als lezer op je klompen aan dat Max voor haar valt, want Laura schenkt hem aandacht, terwijl Max zelf, let wel, Katriina veronachtzaamt. Zij geeft een feest voor hem als hij zestig wordt, ze slooft zich uit: ‘Maar die hele dag had Max nog geen enkele keer de moeite genomen haar te bedanken voor alles wat ze gedaan had. In plaats daarvan had hij als een klein kind lopen zeuren dat hij geen feest wilde en was hij al voor de middag begonnen met drinken.’ Zal de bom gaan barsten? Dochter Helen is lerares, zij voelt zich vaak onbegrepen in haar huwelijk en dochter Eva die in Londen kunst studeert, weet niet welke kant ze opmoet en wie de ware liefde zal worden. IJzersterk schetst Teir- met de figuur Max als spil - een familie vol kommer en kwel met als romantisch decor de koude, duistere en sneeuwrijke, Finse winters. Die hij in een bloemrijke taal verbeeldt. Teir maakt van ‘Familie’ geen koude oorlog, maar wel een tragedie waar menigeen zich in zal herkennen.

Ellen de Jong 2016