Ferrante, Elena 2016

Elena Ferrante ontleedt haar hoofdpersoon genadeloos in ‘De verborgen dochter’.

Leda belandt na een auto-ongeluk in een ziekenhuis. De oorzaak was geen slaperigheid waardoor ze van de weg raakte: ‘de achterliggende oorzaak was een onzinnige daad mijnerzijds, en juist omdat ze zo onzinnig was zou ik er met niemand over praten, zo besloot ik meteen.’ Aan het woord is Leda, hoofdpersoon in ‘De Verborgen dochter’ van de succesvolle Italiaanse schrijfster Elena Ferrante. Uitgave Wereldbibliotheek, vertaling Els van der Pluijm. Ze is gescheiden en heeft twee dochters, Bianca en Marta. Toen ze naar hun vader in Toronto verhuisden ontdekte ze dat ze zich opgelucht voelde en voor het eerst in jaren ‘niet langer last had van die drang dat ik voor ze moest zorgen.’ In het begin van het boek wordt al meteen duidelijk dat Leda geen moeder pur sang is. Haar dochters namen haar vaak kwalijk dat ze zo afwezig was, zo druk met zichzelf. Toen ze op een avond in de spiegel keek als bijna achtenveertig jarige besloot ze alleen op vakantie te gaan. Ze huurt een appartement aan de Ionische kust. Op een dag ziet ze op het strand een jonge vrouw die Nina blijkt te heten met een dochtertje, de peuter Elena, en haar pop Nani. Leda kijkt naar hen, naar die jonge moeder met haar kleintje, en de pop ‘die ze net zo vasthield als een moeder haar kindje in de armen houdt. Ze praatten heel rustig met elkaar, alsof alleen zij bestonden.’ Leda raakt geobsedeerd door het drietal, maar het ergert haar ook dat ze samen zo innig zijn. Ze gaat dagelijks naar het strand om te lezen, maar ook om hen te observeren en de rest van de Napolitaanse familie die samen op vakantie zijn. Ze roepen herinneringen op aan haar eigen complexe jeugd in Napels, waar ze nooit zichzelf kon zijn, ambitieus als ze was. Op haar achttiende was ze in Florence gaan studeren, ‘een ver en voor mij als het ware buitenlands oord.’ Toen ze haar dochters achterliet was ze toch bang dat ook zij zouden ‘wegzakken in de zwarte poel waar ik uit kwam,[…].’ Maar desondanks heeft ze geen spijt van haar besluit hen te verlaten en ook haar man niet, waar ze niets meer voor voelde, intens vermoeid als ze was met twee kinderen die haar totaal opeisten en hij die het niet begreep. Op een dag als Leda weer op het strand is, neemt ze plotseling de pop van Elena mee die, blijkt later, ontroostbaar is evenals haar moeder. Waarom heeft Leda de pop meegenomen? ‘Ze belichaamde de liefde van Nina en Elena, hun verbondenheid, hun wederzijdse hartstocht.’ Dat kan Leda niet zeggen, al blijven haar dochters een rol in haar leven spelen, hoe dan ook. Ze koos en kiest ook wat betreft de affaire met de pop voor zichzelf en of het eind goed, al goed wordt, dat is te bezien. Opnieuw een echte Ferrante, zoals we haar kennen van haar Napolitaanse romans: de sobere, elegante schrijfstijl, en de unieke manier waarop ze, in dit geval Leda’s eigenzinnige karakter met haar smeulende, onderhuidse gevoelens, genadeloos ontleedt.

Ellen de Jong  2016