Ferrante, Elena 2015 (2)

‘Dagen van verlating’ van Elena Ferrante: Een stilistisch wonder

Olga’s man Mario kondigde na vijftien jaar huwelijk aan dat hij bij haar weg wilde: ‘Op een middag in april, vlak na het eten […].’ Mario had toen ze pas een half jaar bij elkaar waren ook al gezegd dat hij haar ‘liever niet meer zag.’ Hij verontschuldigde zich later en zei ‘dat hij door een gevoel van zinledigheid was overvallen.’ Daarna was hij weer teruggekomen bij haar. Olga gelooft dit keer dus ook niet dat hij voorgoed weg zal gaan en hun kinderen, zoon Gianni en dochter Ilaria, in de steek zal laten. Hoe de achtendertigjarige Olga reageert als Mario toch definitief vertrekt, lezen we in ‘Dagen van verlating’ van de Italiaanse schrijfster Elena Ferrante, die bekend is van haar succesvolle Napolitaanse romans. Uitgave Wereldbibliotheek, vertaling Marieke van Laake. Olga wacht wanhopig op een levensteken van Mario. Ze voelt zich met haar twee kinderen opgesloten in haar appartement in Turijn en mist hem. Naarmate de tijd verstrijkt en Mario niet verschijnt, komt ze er achter dat hij een jongere vrouw heeft: ‘hij is weggerend om zich in ander vlees op te sluiten.’ Voordat Olga met Mario getrouwd was wilde ze ‘verhalen schrijven over vrouwen die veel in hun mars hadden, vrouwen die hun onweerlegbare zegje te zeggen hadden, niet een handboek voor de in de steek gelaten vrouw met de verloren liefde als belangrijkste onderwerp van haar gedachten.’ Daar kwam niets van terecht toen ze met Mario in zee ging en kinderen kreeg. En nu zonder hem was er niets meer van haar over: ‘Was ik zonder werk, zonder man, verstijfd, geknot.’ Wat is er mis gegaan, hoe is het zover gekomen? ‘Waarom had hij zo nonchalant vijftien jaar gevoelens, emoties, en liefde weggegooid […]. Met wat voor figuur had ik vijftien jaar geleefd?’ Olga pijnigt zich af om antwoorden te vinden. Ze begint in te zien dat ze zich volledig afhankelijk heeft gemaakt van Mario en er geen weg terug is. Ze raakt totaal ontredderd en gedesoriënteerd. Ze verwaarloost zichzelf en vergeet van alles, ook de zorg voor haar kinderen en Otto, de herdershond. Al te vaak laat ze die aan hun lot over: ‘O, mijn hoofd: ik kon er niet meer van op aan. Mario overspoelde alles, vaagde alles weg wat niet met hem, zijn jongensfiguur, zijn mannenfiguur te maken had […].’ Het gaat met Olga van kwaad tot erger, en als ze tot overmaat van ramp de deur van haar appartement niet meer van het slot krijgt, valt ze in een diep, zwart gat. Ze heeft spookbeelden uit haar jeugd in Napels, die verre van rooskleurig was. Beelden van afgedankte vrouwen vermengen zich met de realiteit van elke dag. Met als gevolg dat ze haar mobiel aan stukken gooit, zichzelf verwondt en wanen heeft. Toch probeert ze met man en macht de draad weer op te pakken en legt ze Mario uit ‘dat ik hem helemaal uit mijn lijf wilde bannen, dat ik ook die kanten van hem uit me wilde rukken die ik door toegeeflijkheid of een soort positief vooroordeel nooit in staat was geweest te zien.’ Ze wil overleven, al sterft de hond een nare dood en heeft ze daar een schuldgevoel over daar ze hem veronachtzaamde, en is ze vaak een afwezige moeder en veracht ze zichzelf om een seksueel uitstapje dat ze maakte. ‘Mezelf hernemen, mezelf weer in de hand krijgen,’ zal dat gaan lukken? ‘Dagen van verlating’ is een stilistisch wonder, Ferrante weet namelijk haar hoofdpersoon niet alleen feilloos te ontrafelen, maar haar en degenen die haar omringen bovendien te vatten in een subliem staaltje taal.

Ellen de Jong  2015