Hayes, Alfred 2015

‘De prijs van de liefde’ van Alfred Hayes: gelukkig herontdekt

Opnieuw een uitgave van een klassieker en wel: ‘De prijs van de liefde’ van de Amerikaanse schrijver Alfred Hayes. Lebowski Publishers gaf deze herontdekte roman uit in een vertaling van Marcel Misset. In een New Yorkse hotelbar in de jaren vijftig begint een man van tegen de veertig een verhaal te vertellen aan een mooi meisje. Hij ziet er droevig uit en zijn verhaal is ook droevig. Hij vertelt haar over zijn verhouding met een tweeëntwintig jarige vrouw. Ze is gescheiden en heeft een dochter van vijf jaar. De verteller noch het meisje aan wie hij zijn verhaal vertelt hebben een naam van Hayes gekregen. Het gaat over ‘ik’ en ‘zij’. In het begin waren ze - hij schrijver, zij zonder intellectuele aspiraties - ‘zo verliefd als een mens maar kan zijn.’ Ze gingen samen uit en bedreven de liefde: ‘Het was’, aldus de hij figuur, ‘een zeer comfortabele, vaste en onveranderlijke idylle, die geen serieuze bedreiging voor mijn leven vormde en me niet stoorde in mijn werk, die de leegte van mijn lange avonden en de pijn van mijn eenzaamheid verzachtte en mij voorzag van wat ik kennelijk als mijn favoriete attractie van de hele kermis beschouwde: Het plezier van de liefde.’ Zij echter, wilde een veilige toekomst, een huis, een man en nog een kind en gelukkig worden. ‘Dat was toch niet te veel gevraagd?’ Hij echter, wil een vrijblijvende relatie daar hij ook hij moeite heeft met haar deprimerende buien. Als hij bij haar is communiceren ze niet echt met elkaar, behalve in bed. Maar als hij alleen thuis is, wil hij weer bij haar zijn. In zijn terugblik, als zij hem verlaten heeft, memoreert hij: ‘Ik dacht aan mezelf zoals ik was toen ik haar nog had: hoe ik bloemen bezorgde als een loopjongen, haar kuste als een acteur, haar kwelde als een schurk, haar troostte als een dokter, haar raad gaf als een advocaat - allemaal tragikomische, onvoorstelbare poses die ver van me af stonden.’ Hij ziet ook in dat hij verre van gemakkelijk was en wisselend van stemming. En zij wenst voortdurend bevestigd te worden in zijn liefde voor haar. Wat zou er gebeuren als ze het uitmaakte, vraagt ze aan hem. Zou hij zich dan verhangen? Hij zou haar vreselijk missen is zijn antwoord, maar zij betwijfelt dat. Op een avond ontmoet ze in een chique nachtclub Howard, een rijke zakenman. Hij danst met haar en biedt haar 1000 dollar voor één nacht. Een enorme som geld waarmee ze haar dochter Barbara een prachtige toekomst kan bieden. Ze vertelt het hem. Hij glimlachte, deed of hij het goed vond, maar versteende van binnen. Zij zegt: ‘Je weet dat ik het nooit zou doen.’ Maar toch gaat ze met Howard in zee: ‘Stapje voor stapje werd ze opgeslokt door een ander leven. Hij mist haar erger - als ze de relatie met hem verbroken heeft - dan hij ooit voor mogelijk had gehouden. Maar ze verzoenen zich weer met elkaar. Het bleek van korte duur. Tijdens een reisje naar de kunst van Jersey gaat het mis. Ze was stil en in zichzelf gekeerd en ‘hij kreeg genoeg van die uitzichtloze stiltes waar ze ons in meesleurde. Er zou nooit een einde komen aan haar melancholische buien […].’ Later houdt ze hem een spiegel voor: ‘Ik had haar nooit nodig gehad. Ze wilde iemands zon, maan en sterren zijn. Ze wilde iemand die niet zonder haar kon leven.’ Aan het einde van zijn verhaal zegt de man tegen het meisje in de hotelbar: ‘Er is een gedicht dat ik altijd al eens ergens voor wilde gebruiken. Hij reciteerde: Liefde heette me welkom; maar mijn ziel schrok terug, schuldig aan stof en zonde…Het mooie meisje kende het gedicht niet. Samen vertrokken ze.’ Het is een poëtische, weemoedige roman, die Hayes met vaste hand vorm gaf en gelukkig herontdekt is. Met een voor menigeen herkenbaar gegeven: dat de prijs van de liefde hoog is.

Ellen de Jong     2015