Spoor, Hendrickje 2015

‘Vader en dochter’ van Hendrickje Spoor: ‘Hij is de zon, de ster, waarom mijn bestaan draait’

In de proloog van Hendrickje Spoors boek ‘Vader en dochter’, ‘Het verhaal van een opvoeding’, uitgave Balans, schrijft Spoor: ‘het is mijn persoonlijke verhaal over mijn relatie met mijn vader André Spoor.’ En: ‘Nu hij is overleden, voel ik me eenzaam in de wereld. Wat rest is de fakkel te dragen van al die dingen die we waardevol en wezenlijk achtten.’ Vervolgens meent Spoor dat het onzinnig is ‘in te staan voor de absolute waarheid van hetgeen ik ga vertellen. Wel kan ik beloven dat ik niet opzettelijk zal liegen, dat ik oprecht zal zijn over wat ik me niet herinner of niet weet, en dat ik, voor zover een zekere discretie me dat toelaat, niets zal verhullen of veranderen om mijn eigen rol of die van anderen te verfraaien of zwart te maken.’ Hendrickje wordt in Bad Godesberg geboren, haar moeder Julian is een schoonheid, maar ze is onevenwichtig en lijdt later in haar leven aan depressies. Ook is ze verslaafd aan alcohol. Haar vader André Spoor is een vermaard journalist en jarenlang hoofdredacteur van NRC Handelsblad.  In Spoors vroegste herinnering, ze is dan bijna drie jaar oud, skiet ze in Aspen. Haar moeder neemt haar tussen haar benen. Hendrickje heeft met haar bohémienne ouders een heerlijke tijd in Amerika. Er wordt uitbundig feest gevierd, mamma is kunstenares en creatief op vele fronten, pappa is geestig en uitgelaten. Tijdens de laatste jaren in Washington krijgt Spoors moeder meer last van zware depressies en ze drinkt teveel. Heftige ruzies tussen haar ouders zijn schering en inslag. Hendrickje begint zichzelf in die periode pijn te doen met scherpe voorwerpen en gaat haar herinneringen op schrijven. Ze raakt verslingerd aan de schoonheid van Frankrijk dat ze leert kennen tijdens de reizen met haar ouders en broertje Daniël: ‘Het is het begin van mijn liefde voor Frankrijk. Maar het is meer dan dat: voor het eerst ervaar ik de werkelijkheid op een manier die me uitnodigt haar te vangen, te transformeren.’ Haar vader blijkt niet van de vrouwen te kunnen afblijven, hij heeft de ene na de andere en krijgt vijf kinderen bij vier verschillende vrouwen. Julian heeft ook ettelijke minnaars, seksuele vrijheid stond bij haar zowel als bij André hoog aangeschreven. Na tien jaar gaan ze scheiden. Spoor: ‘Mijn eigen ideeën van liefde worden hierop van jongs af aan gebaseerd.’ Hendrickje gaat bij haar moeder wonen. Op school presteert ze slecht. Ze is een buitenstaander, ze wordt gepest en voelt zich verloren en verdrietig. Ze identificeert zich op de middelbare school met auteur Oscar Wilde, gaat in ’t zwart gekleed en draagt frivole hoeden. Als ze Le grand Meaulnes leest verandert haar leven: ‘ik heb een ontsnappingsmogelijkheid gevonden waar niemand aan mag komen.’ Spoor gaat filosofie studeren in Leiden en Parijs, dé stad van haar dromen. Ze wordt er wereldwijs en beleeft een reeks avontuurlijke liefdes. Ze trouwt twee keer maar ze is niet geschikt voor het huwelijk. Het gebrek aan standvastigheid van haar vaders emoties is een voorbeeld voor haar. Later gaat Spoor bij haar vader wonen en ontmoet ze in zijn Haagse huis tal van bekende schrijvers waaronder Adriaan van Dis. André geeft veel feesten waarop ze kennis maakt met zijn minnaressen. Hij moet in die woelige tijd ook nog een hartoperatie ondergaan. Spoor is op van de zenuwen. Ze kan haar vader niet missen, hij is haar zielsverwant en vertrouweling. Ze delen de liefde voor literatuur en muziek: ‘Hij is de zon, de ster, waarom mijn bestaan draait.’ In de epiloog schrijft Spoor: ‘Meer dan eens is mij gezegd dat het een wonder is dat ik ondanks mijn onconventionele opvoeding nog goed terecht ben gekomen. Het is waar dat het me jaren heeft gekost me van mijn jeugd los te maken. Maar ik heb tegelijkertijd beseft dat ik het geluk had een kind te zijn van zeer uitzonderlijke en begaafde ouders.’ Tot slot schrijft Spoor: ‘De man die vijftig jaar van mijn leven heeft beheerst - mijn vader, mijn vriend, mijn speelkameraad - is verdwenen en heeft onze wereld met zich meegenomen. Wat overblijft zijn de dingen die hij me leerde, de ervaringen die mij hebben gemaakt tot wie ik nu ben, de som van wat we samen beleefden. Wat overblijft, is dit verhaal.’   
Het boek is vooral een ontroerend portret van Spoors vader en hun verbondenheid: een persoonlijke geschiedenis, met grote bewogenheid, en gevoel voor stijl, geschreven: een verhaal dat blijft!

Ellen de Jong 2015