Giordano, Paolo 2015

‘Het zwart en het zilver’ van Paolo Giordano. ‘Een heldere visie op de moeilijkheden in een modern gezin’

‘voor het meisje met wie ik ga’, schrijft Paolo Giordano voorin zijn nieuwe boek ‘Het zwart en het zilver’. Uitgave De Bezige Bij, vertaling Mieke Geuzebroek en Pietha de Voogd. Centrale figuren in zijn roman zijn de mannelijke, naamloze ik-verteller, zijn vrouw Nora hun zoontje Emanuele en hun huishoudelijke hulp, een Italiaanse 68-jarige weduwe: Signora A. Haar bijnaam is Babette: ‘we hielden van die bijnaam omdat wij daardoor het gevoel hadden dat ze bij ons hoorde, en ook zij hield ervan omdat hij van haar alleen was en als koosnaam klonk, met die Franse cadans.’ Signora A. is meer dan een huishoudelijke hulp, ze stond Nora ook bij toen die zwanger was van haar eerste kind en het bed moest houden. Zij is hun steun en toeverlaat en ze zijn alle drie verknocht aan haar. Ze kijkt er op toe dat het gezin niet uit elkaar valt en waakt vooral ook over het broze huwelijk dat ze veel te complex en te modern vindt en naar haar mening man en vrouw ‘opzadelt met een verantwoordelijkheid die zo veelomvattend en ongedifferentieerd is dat we hoe dan ook tekortschieten.’ Na acht jaar wordt Signora A. ziek, ze krijgt kanker en sterft. Ze voelen zich verlaten en onzeker. Nora zegt: ‘Ik mis de manier waarop ze ons moed gaf. De mensen zijn zo karig met moed.’ En: ‘Daar zitten we dan, alle drie met onszelf bezig en met niemand anders: Nora die vastloopt in al het werk dat erbij gekomen is, Emanuele die zijn heimwee probeert te onderdrukken, en ik die me inbeeld dat ik psychisch zwak ben. Een jong gezin is soms ook dit: een samentrekkende nevel van egocentrisme die op imploderen staat.’ De relatie tussen het echtpaar beleeft ‘de ene na de andere ondergrondse aardverschuiving.’ Signora A. hield hen samen vast: ‘Op de lange duur heeft elke liefde iemand nodig die haar ziet en erkent, haar op waarde schat, anders riskeert ze te worden aangezien voor een misverstand. Zonder haar blik voelden we ons in gevaar.’ Als Nora geen tweede kind wil en haar man wel, lijkt de breuk tussen hen onherstelbaar: ‘Van buitenaf gezien ging ons huwelijksleven zijn gewone gangetje, we deden wat we doen moesten, maar de fut leek eruit.’ Ze raken mijlenver van elkaar verwijderd: ‘als je kijkt naar hoe dwaas we ons gedroegen, had het de eerste huwelijkscrisis in de geschiedenis der mensheid kunnen zijn. Elf weken lang, dezelfde weken als waarin de elementaire lichaamsfuncties van Signora A. een voor een uitvielen, raakten Nora en ik  elkaar niet aan en zochten ook geen toenadering.’ Tot ze hen bij haar sterfbed roept. Zullen haar wijze woorden hen nader tot elkaar brengen? Zouden ze in staat zijn in elkaar op te lossen? Het zwart en het zilver staat respectievelijk voor de zwarte melancholie van de man en het zilver voor de vitaliteit van zijn echtgenote. Zullen ze ooit versmelten tot één lichaamssap? De roman heeft naar verluidt een ‘hoog autobiografisch gehalte’, feit is dat Giordano een prachtig geënsceneerd verhaal schreef. Met een heldere visie op de moeilijkheden van een modern gezin: onder meer hoe lastig het is overeind te blijven in een huwelijk. Evenals in zijn roman ‘De eenzaamheid van de priemgetallen’ weet hij de eenzaamheid en kwetsbaarheid van de mens, in een bijzondere, associatieve stijl bij de lezer over te brengen.

Ellen de Jong   2015