Japin, A. De overgave.

De overgave: Fenomenale roman van Arthur Japin

Door de ogen van Sallie ('Granny') Parker volgt de lezer in 'De overgave' van Arthur Japin, uitgave De Arbeiderspers, de afschrikwekkende strijd tussen de kolonisten in Texas en de Comanche-indianen in de 19e eeuw. Granny  emigreerde met haar tweede man John Parker, kinderen en kleinkinderen naar Texas. Ze vestigden zich in een fort aan de Navasota rivier. In 1836 wordt Fort Parker aangevallen door de Comache-indianen. Tijdens gruwelijke gevechten worden John en zijn zoons verminkt en vermoord. Granny zelf wordt aan de grond gespietst en verkracht en een aantal familieleden worden gevangen genomen. Twee daarvan ziet Granny beschadigd terug maar haar lievelingskleindochter Cynthia Ann niet. Die is inmiddels getrouwd met de zoon van het Comanche-stamhoofd en heeft een zoon Quanah en een dochter Topsannah. Granny zet er alles op om haar te vinden en wraak te nemen op de ontvoerders. Ze vindt haar jaren later terug maar Cynthia Ann is verindiaanst en het vroeger zo lieftallige meisje is niet meer te redden, hoe Granny ook haar best doet. Japin baseerde de roman die terecht de NS Publieksprijs won, op historische feiten, feiten die volgens Japin 'extremer zijn dan ik zou denken en in dit geval zelfs gruwelijker dan ik heb durven gebruiken.' Veertig jaar later krijgt de inmiddels stokoude Granny - na een jarenlange verbeten strijd tegen het onrecht haar en haar geliefden aangedaan - bezoek van Quanah. Hij staat op een dag voor haar, hij is aanvoerder van de door haar zo gehate Comanche. Op dat moment slaan bij Granny de stoppen door, zij die tegenslag na tegenslag het hoofd bood. Quanah is op weg zich over te geven en zijn verslagen volk voor altijd in het reservaat te leiden. Voor Granny is het vreselijk moeilijk om zich over te geven èn te vergeven. Toch verzoent ze zich uiteindelijk met haar verleden. Met een geweldig inlevingsvermogen beschrijft Japin het verdriet dat deze moedige vrouw wordt aangedaan èn haar verwerking ervan. En hoe wraak en haat haar beheerst. 'Als je iedere troost voorbij bent, lijkt haat een laatste hoop.' 'Die woede is het laatste wat je nog hebt. Haat is een wanhopig soort houvast.' Japin schetst een meesterlijk portret van deze onverzettelijke en dappere vrouw die weet wat vechten en volharden is in een weerzinwekkende wereld. Typerende uitspraken van haar zijn: 'Een mens kan beter vergaan van hoop dan wanhoop' en 'Dat is het wreedste van het leven - niet dat het ooit stopt, maar dat het altijd doorgaat'. Het is één groot meeslepend en hartverscheurend verhaal vol schilderachtige taferelen, bladzij na bladzij, tot het prachtige einde toe.

Ellen de Jong