Münstermann, Hans 2014

‘Mischa’ van Hans Münstermann: een psychologische thriller van formaat

De verdwijning van het tienjarige jongetje Mischa zet het leven van Rosa, een 65-jarige levenslustige weduwe, totaal op z’n kop. ‘Het hele land wist wie Mischa was. De kranten en alle media waren er al maanden mee bezig. Hij was met de fiets op weg naar huis geweest. Was niet thuisgekomen.’ Op een ochtend staan er bij Rosa twee agenten voor de deur met een afschuwelijke boodschap. In ‘Mischa’, uitgave De Kring, beschrijft Hans Münstermann wat die boodschap inhoudt en wat de gevolgen ervan zijn, vooral voor Rosa. Haar veertigjarige zoon Christiaan wordt er namelijk van beschuldigd betrokken te zijn bij de verdwijning van Mischa en hij wordt dan ook gearresteerd. Rosa staat perplex, ze kan het niet bevatten dat haar goedhartige Christiaan, getrouwd en vader van twee kinderen, er iets mee te maken zou hebben. Er moet een vergissing in het spel zijn. Ook haar andere zoon en dochter begrijpen er niets van. ‘Wat een rare dwaling. Iemand in de ambtelijke molen moest een ernstige fout gemaakt hebben en deze mannen naar de verkeerde persoon op een fout adres hebben gestuurd. Ze zouden weldra ter controle in hun gegevens kijken en zich verontschuldigen. Er zouden excuses volgen van een superieur. Ze vergisten zich namelijk.’ Maar naar verloop van tijd wordt duidelijk dat Christiaan Mischa op een gruwelijke manier vermoord heeft. Münstermann: ‘Het DNA van de verdachte, Christiaan X, was ‘all over the victim’, zoals één van de deskundigen zei. Dit bewijs was zo welsprekend, zo helder, dat er licht over het lijkje leek te vallen, licht waarin het gezicht en de handen van Christiaan X zó duidelijk te herkennen waren, dat je ook nog zijn stem zou horen, als je hem kende. Wie nu nog twijfelde stond aan de verkeerde kant.’ Rosa is wanhopig, ze durft zich nergens meer te vertonen, ze krijgt dreigbrieven en haar huis wordt bekogeld. Ze vraagt zich af wat er fout gegaan kan zijn in Christiaans jeugd. ‘Was hij te vrij opgevoed?’ Ze draait de film terug en het enige wat boven komt is dat Christiaan door een jongetje langdurig gepest werd en dat hij hem in zijn kruis schopte. Maar dat kan geen aanwijzing zijn. Rosa staat machteloos. Van de justitie hoort ze weinig en Christiaan zwijgt in alle talen. Wel hoort ze, terwijl de zaak zich voortsleept, dat er moeilijkheden op zijn werk waren en dat zijn baas zijn hem een sadist vindt. ‘Nog nooit had ze zich zo eenzaam gevoeld. Zo afgewezen. Het slechtste kind van de wereld had zíj gebaard.’ Münstermann beschrijft op welke wijze Christiaan een einde maakte aan het jonge leven van Mischa. Het zijn gruwelijke beelden die voor ons opdoemen. Christiaan wordt volledig toerekeningsvatbaar verklaard. Zijn laatste woorden in de rechtszaal waren kort: ‘Ik weet dat ik een vreselijke daad heb begaan. Ik kan mijn daad zelf niet verklaren.’ En hiermee is de kous af: Christiaan gaat levenslang de cel in. Münstermann noteert na deze uitspraak: ‘Toen Rosa buiten stond, voelde zij de last. Zij droeg schuld. Als een zwarte smerige wolk die op haar drukte, op haar schouders.’ Ze vat het plan op nu zelf boete te doen en zo zelf slachtoffer te worden. Een hachelijk avontuur, maar het biedt perspectief. Op de laatste bladzijde van het boek komt Rosa weer onder de mensen. ‘Wij weten alles en het doet ons vreselijk veel pijn, maar kom terug. Kom terug. We missen je.’ En vervolgt Münstermann: ‘Rosa zou wachten. Al duurde het dertig jaar. Ze zou bij de poort wachten op de vrijlating van haar zoon. De ouders van Mischa lieten na enige tijd weten dat zij Christiaan hadden vergeven. Rosa was ontroerd. Wie wist wat het betekende, vergeving van een daad die het verstand niet vatten kan of wil? Wie wist het?’ Münstermann schreef in een kort maar krachtige stijl een psychologische thriller van formaat. Hij neemt geen blad voor de mond ook niet als het ontluisterende taferelen betreft. Hij brengt het drama van de wanhopige Rosa dicht bij de lezer die overigens wel achterblijft met de vraag: Waaróm vermoordde Christiaan Mischa? Maar daar krijgt Rosa ook geen antwoord op. 

Ellen de Jong  2014