Durlacher, Jessica 2013

‘De held’ van Jessica Durlacher heeft een hoog literair thriller gehalte

Jessica Durlacher ontving voor haar literaire thriller ‘De Held’ gericht aan haar familie, de Opzij Literatuurprijs. Uitgave De Bezige Bij. ‘Dit is een verhaal met lange wortels. Hoe lang die zijn, en hoe diep ze gaan, daarover gaat dit boek. Eerst ging mijn vader dood. We gingen naar Baden-Baden, zijn geboorteplaats, voor een herdenkingsplechtigheid’, aldus Durlacher in het begin van haar boek. Haar vader Herman Silverstein brak een heup bij een val in de tuin, later sterft hij aan een complicatie. Zijn dochter Sara, stort in, het is vooral haar vader die haar en haar zusje Tara, bij het neurotische af, beschermde tegen de boze buitenwereld. Hij en zijn vrouw Iezebel deden alles voor hun kinderen èn kleinkinderen. Na zijn overlijden is het gedaan met het vredige levensgevoel van Sara die inmiddels in een riant huis in Overveen woont met haar man Jacob, succesvol film- en tv- regisseur, zoon Mich en dochter Tess. Op een natte herfstdag gaat Sara in het bos hardlopen, ze probeert niet te denken ‘maar, dat lukt niet: Mijn vader komt niet meer terug, pulseert het in mijn hoofd, en ook het verleden dat hij vertegenwoordigt, dat hij heeft geleefd en ons zo nabij heeft gebracht, is iets wat alleen nog in stoffige archieven vol half vergane brieven en documenten bestaat.’ Sara worstelt niet alleen met zijn dood, maar ook met het oorlogsverleden van haar vader die als vijftienjarige jongen, Auschwitz overleefde, maar daar zwaar door beschadigd werd. Sara neemt ‘het bospad vlak naast de verharde weg’, en wordt door een automobilist aangerand. Terwijl ‘Het Beest’ haar walgelijk en buitensporig agressief behandelt en op het punt stond haar te kelen, wordt ze op het nippertje gered. Thuis vertelt ze dat ze een ongeluk heeft gehad, waarbij haar enkelbanden gescheurd zijn en haar rug gekneusd is, en rept met geen woord over haar verkrachting. Het vreet aan Sara, haar lichaam is haar lichaam niet meer, het is ernstig bezoedeld. Ze heeft geen tijd om te herstellen van haar trauma, daar het gezin wordt in hun eigen huis wordt overvallen. Op Jacob wordt geschoten, Tess wordt aangerand en Sara zelf wordt vastgebonden en haar mond wordt dichtgeplakt met tape. Hun huis wordt leeggeroofd, zij zijn nergens meer. Alsof het allemaal nog niet genoeg is besluit Mich, die niet bij de overval betrokken was, zich als vrijwilliger aan te sluiten bij de Amerikaanse marines. Jacob staat achter de keus van zijn zoon: ‘Dat mijn zoon een marine zou willen worden. Dat had ik zelf nooit gedurfd. Ik vind het een ongelooflijke wending die zo aan de geschiedenis wordt gegeven. Ik vind het zo – groots. Begrijp je dat niet, Saar?’ ‘Groots?’ zei ik. ‘Dit is de grootste fout van ons en zijn leven!’ En schrijft Durlacher: ‘Waarom had ik een zoon die de oorlog opzocht? Hoe moest ik leven met zo’n zoon? Een onverstoorbaar organisme gingen ze van mijn zoon maken, een trots, gehoorzaam dier, dat kon vechten en blindelings op bevelen reageerde.’ Sara raakt de controle over haar leven kwijt en ook het contact met Tess die niet wil praten over wat haar is aangedaan. ‘We zijn verloren, denk ik. Er is geen hoop.’ Jacob herstelt gelukkig, al is het langzaam, en ondertussen begint de zoektocht naar de daders waarbij het oorlogsverleden van Sara’s vader weer opduikt. Durlacher neemt de lezer stap voor stap mee in haar verhaal, terwijl ze diverse verbanden legt die uiteindelijk naar een onthutsende ontknoping leiden. Ze trekt heel wat registers vakkundig open, terwijl ze ondertussen de spanning er terdege inhoudt als Saar zich afvraagt: ‘Leidt de dood van Anton R. die mijn dochter en mijzelf heeft verkracht, in woord en daad, mijn man heeft neergeschoten en ook mijn vader misschien wel naar zijn dood geduwd heeft – leidt de dood van zo iemand tot meer bloed?’ De lezer heeft dan nog wel een aantal bladzijden te gaan voor die er achter is wie de held van het verhaal is. Durlacher heeft in romans als ‘Het geweten’ en ‘De dochter’ al bewezen dat ze bewogen kan schrijven en in staat is een verhaal zorgvuldig en goed doordacht op te bouwen. In ‘De held’ voegt ze daar nog een dimensie aan toe: die van een hoog literair thriller gehalte.

Ellen de Jong  2013