Marías, Javier 2013

De verliefden’ van Javier Marías: roman met diepte


In ‘De verliefden’ van Javier Marías, uitgeverij Meulenhoff, spelen vier personen een hoofdrol: María Dolz, Luisa Alday, Miguel Desvern en Javier Díaz-Varela. María Dolz is een rond de veertigjarige vrouw die haar baan als redactrice bij een uitgeverij niet uitdagend vindt. Ook haar eigen leven niet. Elke morgen eet ze haar ontbijt in hetzelfde café en ziet daar een echtpaar aan een tafeltje zitten. Later leren we hun namen kennen: Luisa Alday en Miguel Desvern. María kan haar ogen niet van hen afhouden, ze zien er dolgelukkig uit en vormen een perfect paar, keer op keer dat ze hen ziet. Soms komen hun kinderen mee. María dagdroomt en vraagt zich af wie ze zijn en waarover hun levendige gesprekken gaan. En hoe lang zouden ze elkaar al kennen, verliefd als ze zijn: ’ik kwam meestal iets te laat op mijn werk om in de gelegenheid te zijn een tijdje tegelijk aanwezig te zijn met dat paar, niet met hem – laat daar geen misverstand over bestaan – maar met hen beiden, het waren zij beiden die me geruststelden en een aangenaam gevoel gaven voordat ik aan mijn werkdag begon.’ En: ‘Zij letten veel minder op mij, oneindig veel minder dan ik op hen.’ Op een dag verschijnen ze niet meer, een lange tijd niet.  Zonder het perfecte paar geniet María niet meer van haar ontbijt en steken ze haar niet aan met hun optimisme. Wat zou er aan de hand zijn, vraagt ze zich af. Miguel blijkt vermoord te zijn en wel door een parkeerwachter. Ze leest het in de krant, het gebeurde laat haar niet los.  Ze wil Luisa ontmoeten en denkt intussen diep na over haar: hoe is het om weduwe te zijn en hoe zal het verder gaan met haar en de kinderen? Marías’ pen vloeit rijkelijk, in vele lange zinnen beschrijft hij María’s gedachten en fantasieën en bekijkt de zaak van alle kanten. Dat maakt het boek interessant en geeft het diepte. Als María afgesproken heeft met Luisa maakt ze tegelijkertijd kennis met Javier, de beste vriend van Miguel. Een charmeur en een fervent rokkenjager. María krijgt een wonderlijke relatie met hem, totaal onverwacht voert Marías die op. Ze is verliefd op Javier, maar die verliefdheid is niet wederzijds. Het lijkt er op dat hij een spel met haar speelt, haar voor een bepaald doel gebruikt…Maar welk? María beseft - terwijl ze achter een geheim komt, iets wat ze onder geen beding had mogen horen - dat haar aanwezigheid in Javiers leven tijdelijk is, ‘nog een dag, nog een dag, en de volgende dag niet meer.’ Dat voelde ze goed aan. Maar hoe nu verder? Marías trakteert de lezer op een spannend verloop van zijn verhaal, waarbij hij María’s bedenksels en ideeën, al dan niet vaag, uiteen zet. Naar de climax toe zet Marías de lezer voortdurend op het verkeerde been en sleept haar, hem, mee naar het plotselinge slot. Met vragen die María zich stelt en die ieder weldenkend mens zich zou moeten stellen: ‘Waarom zou ik moeten ingrijpen, of misschien is het verstoren, wat zou ik daarmee goedmaken in de orde van het universum? Waarom zou ik een enkele misdaad aan de kaak moeten stellen waarvan ik niet eens volkomen zeker was, niets was helemaal zeker, de waarheid is altijd verward.’        

Ellen de Jong  2013
Vertaling: Aline Glastra van Loon
ISBN 9 789029 088497