Edwards, Kim 2012

‘Gebroken licht’ van Kim Edwards ‘Je kunt het verleden niet repareren’



‘Het sneeuwde al een paar uur toen de weeën begonnen’, luidt de eerste zin in de roman ‘Gebroken licht’, van Kim Edwards. Een veelbelovende openingsregel die direct uitnodigt tot verder lezen. Edwards stelt niet teleur, tot het eind toe houdt ze de rek erin. Op een avond woedt er een hevige sneeuwstorm in Lexington (Amerika). David Henry is orthopedisch chirurg en uitgerekend op die barre avond moet zijn vrouw Norah plotseling bevallen. David verlost zelf zijn vrouw geassisteerd door verpleegkundige Caroline Gill. Het wordt een tweeling. De zoon Paul, komt met pijn en moeite ter wereld, maar het tweede kind deed er niet lang over. Het is een meisje. ‘Ze zat onder het huidsmeer en ging schuil onder een glibberig laagje vruchtwater en bloed. De blauwe ogen waren troebel, het haar pikzwart, maar dat zag hij allemaal niet. Hij had uitsluitend oog voor die onmiskenbare trekken, de scheefstaande ogen van iemand die lacht, de epicanthus, de platte neus. ‘Een klassiek geval’, had zijn professor een jaar geleden gezegd toen ze samen een kind onderzochten. ‘Een mongooltje. Weet je wat dat betekent?’ Davids wereld stort in als hij constateert dat zijn kind het Downsyndroom heeft. Hij weet daar alles van temeer daar zijn zusje June op twaalfjarige leeftijd aan een aangeboren hartafwijking stierf. Norah is nog versuft van de verdoving en het ontgaat haar dat David een beslissing neemt die verstrekkende gevolgen zal hebben. Hij geeft het meisje, ‘Phoebe’ - Phoebe als het een meisje is had Norah tegen David gezegd vlak voor de verdoving begon te werken - mee aan de verpleegster met de bedoeling het in een inrichting te stoppen. Caroline doet dat echter niet en neemt haar zelf onder haar hoede. Na een helse tocht vol avonturen vindt ze een onderkomen voor zichzelf en Phoebe. Vol liefde voedt ze haar op. Tegen Norah zegt David dat ze tijdens de geboorte gestorven is, en later als Norah beseft dat ze haar meisje nooit heeft gezien zegt David tegen haar dat ze al begraven is. Edwards: ‘Later, als hij terugdacht aan deze nacht – en dat zou hij in de daaropvolgende maanden en jaren nog vaak doen, omdat dit alles een keerpunt in zijn leven bekende, omdat alles altijd weer terug te voeren was op deze  nacht – herinnerde hij zich de stilte in de kamer en de sneeuw die buiten gestaag neerdwarrelde.’ Hoewel Norah gelukkig is met haar zoon en een afscheidsdienst organiseert voor haar gestorven meisje, blijft het verdriet intens knagen. Terwijl David zich extra concentreert op zijn werk en zijn muzikale zoon en Norah in eenzaamheid lijdt, groeien ze steeds verder van elkaar af, terwijl ze eerder een goed huwelijk hadden. David leeft vanaf de dag waarop hij die fatale beslissing nam, zoals later zou blijken, met een geheim: ‘Hij had tenslotte gelogen, had hun dochter weggegeven. Dat deze daad niet onbestraft zou blijven wist hij zeker.’ David stort zich niet alleen op zijn werk maar raakt ook  bezeten van fotograferen. Het wordt een obsessie: ‘Hij zag de wereld – en haar – alleen nog maar als door de lens van een fototoestel.’ Norah voelt dat er iets vreselijk mis is in hun huwelijk maar kan er niet de vinger op leggen. Edwards: ‘David en zij zaten muurvast. Hij had hun dochter aan Caroline Gill overhandigd en het geheim had wortel geschoten, het was gaan groeien en bloeien als een levende steen in zijn gezin.’ Ondertussen leidt zoon Paul ook onder hun verwijdering en onder het feit dat zijn vader een muzikale carrière niet zit zitten. Ook over Carolines leven, die inmiddels getrouwd is met echtgenoot Al, die haar steun en toeverlaat is, doet Edwards verslag. Samen doen ze er alles aan om Phoebe gelukkig te maken. Ze ontpopt zich als een meisje met karakter ook al loopt ze achter bij haar leeftijdgenoten. David leeft intussen en eenzaam leven en Norah vlucht voortdurend in allerlei relaties en stort zich als een bezetene op haar werk daar ze onmogelijk tot David kan doordringen. Hun huwelijk eindigt tenslotte in en scheiding. Naarmate het verhaal vordert stijgt de spanning. Tot de daverende ontknoping waarbij David het leven laat en de nabestaanden opzadelt met vragen over het hoe en waarom.  Conclusie: ‘Je kunt het verleden niet repareren’, zegt Norah tegen haar geschokte zoon. Ze maakt schoon schip en verbrandt Davids foto’s: ‘Ze verbrandde licht, ze verbrandde schaduw, ze verbrandde die herinneringen van David, zo zorgvuldig vastgelegd en bewaard.’ Edwards brak na publicatie van een succesvolle verhalenbundel pas echt door met deze verbijsterend goed geschreven roman. De manier waarop ze onthult hoe levens kunnen vastlopen door één verkeerde beslissing is meesterlijk. Des te meer daar ze een dergelijk beladen onderwerp verpakt in een poëtische taal.

Ellen de Jong
‘Gebroken licht’
Auteur: Kim Edwards
Vertaling: de Redactie, boekverzorgers
ISBN  9 789029 574891