Winterson, Jeanette 2012

Op het lichaam geschreven


‘Op het lichaam geschreven’ van Jeanette Winterson


Loflied op de liefde


De eerste zin in ‘Op het lichaam geschreven’ luidt: ‘Waarom schatten we de liefde pas op waarde als we haar missen?’ deed me direct denken aan de uitspraak van de Libanese tekenaar en schrijver Kahlil Gibran: ‘Altijd is het zo geweest dat de liefde haar eigen diepte niet kent, dan op het uur van de scheiding’. De ik-figuur in het boek (naar mijn gevoel een vrouw, hoewel dat nergens uit blijkt), ontmoet na een aantal mislukte relaties de vrouw van haar dromen: Louise, die echter getrouwd is met Elgin, een specialist op het gebied van kanker. Winterson beschrijft in alle toonaarden van poëtische taal hoe diep deze verliefdheid de hoofdpersoon aangrijpt. Terwijl die juist geleerd had ‘dat VERLIEFD WORDEN synoniem was met geblinddoekt KOORDDANSEN ZONDER VANGNET. Ik had genoeg van het balanceren op een slap koord, één uitglijer en je stortte in de peilloze diepte.’ Over liefde schrijven zonder in clichés te vervallen is een kunst. Winterson verstaat die kunst tot in alle vezels van haar creatieve geest. ‘Als ik Louise zou schilderen zou ik haar haar als een zwerm vlinders schilderen. Een miljoen admiraalvlinders in een kring van beweging en licht.’ En: ‘Louise en ik werden door één enkele lus van liefde bijeengehouden. In het touw rond onze lichamen zaten geen scherpe zwenkingen en sinistere kronkels.’ Een allesomvattende exclusieve liefde, die vindt Wintersons niet al te stabiele personage bij Louise, een rijpe, uitgebalanceerde vrouw. Winterson noteert: ‘Op het lichaam geschreven staat een geheime code, alleen zichtbaar bij een bepaald licht; de ervaringen van een heel leven stapelen zich daar op.’ En: ‘Kon ik ooit minder van dit lichaam gaan houden? Waarom gaat hartstocht voorbij? Tijd die jou doet verschrompelen zal mij doen verschrompelen. We zullen als rijpe vruchten vallen en samen door het gras rollen. Dierbare vriendin, laat me naast je liggen en naar de wolken kijken tot de aarde ons bedekt en wij er niet meer zijn.’ Louise verlaat haar man en samen geven ze zich over aan de roes der liefde. Tot Louise leukemie blijkt te hebben, dat al een tijd weet, maar het verborgen hield. Alleen Elgin kan Louise helpen. De ik-figuur besluit, met de moed der wanhoop, Louise te verlaten om haar zo te dwingen zich te laten behandelen. Er is geen andere weg. Later komt het besef dat Louise door dat besluit voor het blok werd gezet en geen kant op kon. Haar opsporen loopt op niets uit. Haar oproepen door haar lichaam, de cellen, weefsels, stelsel en holten, in een gloednieuwe taal te beschrijven, is het enige wat overblijft. Winterson schrijft: ‘Je komt er wel overheen…’ Het zijn de clichés die de problemen veroorzaken. Iemand verliezen van wie je houdt betekent dat je leven voorgoed is veranderd. Je komt er niet overheen, want je hield van hem of haar. De pijn houdt op, er zijn nieuwe mensen, maar de lege plek blijft altijd leeg.’ Het boek is één overweldigend loflied op de liefde. Een Hooglied zonder weerga in een taal die er nooit om liegt.

Ellen de Jong 2012

‘Op het lichaam geschreven’
Auteur: Jeanette Winterson
Vertaling: Gerrit de Blaauw
Verschenen bij: Uitgeverij Contact
ISBN 978 90 254 3454 9