Yerli, Nilgün

Yerli’s Garnalenpelster

Nilgün Yerli, bekend van haar cabaretprogramma Wat zeg ik en van haar columns Turkse Troel, publiceerde onlangs De garnalenpelster, een autobiografie die inmiddels bij De Arbeiderspers een derde druk beleefde. Zowel in haar conferences en liedjes als in dit boek verwoordt ze de grote genegenheid voor haar moeder die ze helaas, als gevolg van een auto-ongeluk, verloor toen ze vijftien jaar oud was. Ze kwam vijf jaar eerder met haar familie naar Nederland en werd natuurlijk als enige Turkse op school gepest. Haar vader was een grenzenloze egoïst die er bossen vrouwen op na hield en vooral veel geld uitgaf voor zichzelf. Haar moeder pelt na een dag van lang werken kilo’s garnalen om haar beetje huishoudgeld wat aan te vullen en haar zoon die onschuldig in een Turkse gevangenis zit, van geld te voorzien. Nilgün ziet dit alles met lede ogen aan en zegt in een interview: “Ze heeft me met veel levenswijsheid opgevoed. Toch zet ik achter haar levenshouding vraagtekens. Lief zijn voor anderen is mooi, maar mag nooit ten koste gaan van jezelf. Achteraf vind ik dat mijn moeder met zich heeft laten sollen. Dat ze meer voor zichzelf had moeten opkomen.’
Maar voor alles is Yerli’s moeder een veilige thuishaven en een baken in zee. Ze geeft antwoord op vele levensvragen en maakt haar dochter op die manier wegwijs in de wereld. Prachtig beschrijft Yerli deze gevoelens voor haar moeder. In een Turks vissersdorpje krijgt haar autobiografie vorm, terwijl ze naar gravan uit de Byzantijnse tijd kijkt:
‘Ze vertellen mij iets. Ik zit hier om mijn verleden op te schrijven. Het verleden dat ik in mij begraven heb, ga ik weer tot leven brengen.’
En dat doet ze: het boek is een opeenvolging van stukken tekst met vooral pijnlijke jeugdherinneringen: ‘littekens van de scherven van vroeger.’
Nilgün is altijd zichzelf, zowel in haar cabaretprogramma’s als in deze autobiografie, die open en vooral eerlijk een beeld geeft van haar kijk op het leven.

Ellen de Jong