Huf, Paul

ZO MOET JIJ ER OP

De tentoonstelling 'Aankijken', heeft portretfoto's in kleur en zwart-wit van fotograaf Paul Huf als onderwerp. Wim Crouwel richtte de tentoonstelling in.
Zoals de titel doet vermoeden gaat het om een fototentoonstelling waarin portretten een hoofdrol spelen.
Paul Huf (Amsterdam, 1924) is een van Nederlands meest bekende fotografen. Hij specialiseerde zich onder andere in het fotograferen van mode, portretten en in het aparte vak van de reclamefotografie. Met al vroeg een zakelijke instelling heeft Paul Huf er toe bijgedragen dat de fotografie in Nederland een beter aanzien kreeg. Na enkele groepstentoonstellingen kreeg hij solopresentaties in binnen-en buitenland. Internationaal is zijn werk vele malen onderscheiden. Naast de fotografie is Huf altijd geïnteresseerd geweest in het medium film. Tussen 1966 en 1987 had hij samen met zijn zoon het bedrijf 'Paul Huf Film Associates N.V.'.
Een ook in het buitenland vele malen bekroonde film is bijvoorbeeld 'Carel Willink - Fantastisch Realist'.

Op deze tweede tentoonstelling van Paul Huf in het Singer Museum de (de eerste was in 1975), wordt aandacht besteed aan het portret. Foto's gemaakt tussen 1942 en heden, geven een kijk op dit belangrijke deel van het oeuvre van Huf. De mens als beroemdheid, de mens als drager van mode, de mens met een reclameboodschap.
In de meeste foto's van Huf valt vooral de bondige compositie op. De geportretteerden staan of zitten er verstild bij, rustig en helder. Er lijkt geen of nauwelijks contact te zijn tussen model, fotograaf en publiek. Huf streeft naar een zo neutraal mogelijke blik. Is dat bereikt, dan pas is het voor hem mogelijk de foto van zijn keuze te maken. In zijn sterk gestileerde modefoto's staan de modellen opgesteld in een sobere compositie waarbij het gekozen standpunt van de fotograaf sterk bepalend is. Vanzelfsprekend speelt hierbij ook de kleur een belangrijke rol.
In zijn portretten, onder andere van beroemdheden, valt de glamourachtige stijl op. De geportretteerden staan vaak in een sterk gebundeld spotlight. Alle aandacht is er voor de vorm, voor de compositie, afgezet tegen een vaak neutrale achtergrond. Ook hier is sprake van stilering.
Op de tentoonstelling zijn onder meer te bekijken:
Een jonge, sensueel gefotografeerde Monique van der Ven, een komische Donald Jones, de warme foto's van de Grolsch reklame 'Vakmanschap is meesterschap' met hun ambachtelijke uitstraling en een jonge Johan Cruijff. De foto's gunnen ons een blik in de tijd. De bezoeker laat zich aankijken en verbaast zich over de macht van de fotografie.
"In de rommeligheid van de Jordaan", zei Paul Huf, zit ik hier. Gekleed in beige coduroy broek, ruiten overhemd, met veel blauw en groen, zalmkleurig sjaaltje stevig om z'n hals geknoopt, keek hij me vrolijk aan.
In zijn kantoortje "waar de boekhoudster af en toe komt en waar een gesprekje zoals ik hier nu met u heb mogelijk is", stond een rechthoekige werktafel met wit blad, zwarte poten. Aan de muur een poster in zwart-wit met twee paar in elkaar verstrengelde welgevormde vrouwenbenen, sierlijk gehuld in netkousen. Origineel beeld. Voor elk van de twee ramen was de luxaflex neergelaten, geen uitzicht en dus geen afleiding. Opperste concentratie voor het gesprek.

-Aankijken is uw tweede tentoonstelling in het Singer. De eerste was in 1975. Wat behelsde die tentoonstelling?

"Dat was een overzichtstentoonstelling, die vrijwel door het hele museum ging, waarbij ook al mijn films gedraaid werden, omdat er toen nog een bioscoop naast zat. Een combi van foto en film. Daar draaiden Grolsch' en Peter Stuyvesant's films, de Willink film, noem maar op wat ik aan films had. Die tentoonstelling was toen ook ingericht door Wim Crouwel en de poster was ook van hem. Nu, 21 jaar later hang ik er weer."

-Wat wilt u met 'Aankijken' laten zien?

"Het was meer Wim die zei: Laten we nu eens uit al dat verschillende werk alleen de mens laten zien. Je kan dat portretten noemen, maar daar vallen dan ook advertising, platenhoezen en modefoto's onder, want het zijn allemaal mensen die je aankijken.
Crouwel vond het aankijken min of meer de kracht van m'n foto's. Toen zei ik: Dan weet ik nu de titel: 'Aankijken'. In 1982 kwam er een boek uit van 40 jaar portretfotografie en dat heette: Leeg kijken. Het leek mij nu aardig om de tentoonstelling 'Aankijken' te noemen. Daar zit ook weer een dubbele bodem in, want je kan mij aankijken als je geportretteerd wordt, maar je kan ook mijn werk aankijken. Daar wordt het wel aardig van.
Met hulp van sponsors KLM, Ahrend, Luna-x, Cordier wijnen, kon deze tentoonstelling van de grond komen, want een dergelijk gebeuren kost handen vol geld, altijd weer. En een museum heeft nooit iets."

-Wat wilt u met 'Aankijken' laten zien?

"De mens, in elke vorm, als model, als reclameonderwerp, als portret, als groepsfoto. Er komt bijvoorbeeld een foto te hangen van Burgemeester en Wethouders, m'n derde regentenstuk zoals ik dat noem, die de 29e hier in het Stadhuis onthuld gaat worden."

-Wat wilt u vooral vastleggen als u portretten maakt?

"Het is zo ruim, portretten. Het lijkt dan net of ik een portretwinkel heb (en dat heb ik natuurlijk niet). Wat ik doe, laat ik dat nu uitleggen, is: Raden van Bestuur, directeuren van bedrijven, beroemde mensen, Adriaan van Dis voor de Boekenweek fotograferen. Dat zijn portretten, maar dat is allemaal toegepast. En af en toe gebeurt het dat je mensen zo maar fotografeert. Zoals vroeger mensen zich lieten schilderen."

-U streeft naar een zo neutraal mogelijke blik.

"Ja, dat noem ik leeg kijken. Waarom? Omdat al het andere grimas is. Ik heb liever: Stil en ernstig, of bozig, 't kan me niet schelen, want daar blijf je veel langer naar kijken dan naar die grimas van de lach. Ik vergelijk het altijd met een kapitein op z'n schip die naar de einder kijkt. Wat voor een blik is dat? Dat is een lege blik. Er is tegenwind, nauwelijks zon, er is geen reactie op mijn camera, het is gewoon leeg. Ik neem er op dat moment bezit van: Zo moet jij er op. Gangbaar is dat je even moet lachen: Kijk, eens naar het vogeltje. Dat is jarenlang verpesterij geweest van het portret. Doe maar gewoon, stil, zoals u nu zit, zit u. Daar kies ik voor. Ik ben geen tovenaar, ik ben iemand die een mens geruststelt en denkt: Laat ik die nu eens de kans geven dat hij er vandaag mooi op komt te staan."

-In uw portretten van onder andere beroemdheden valt de glamourachtige stijl op.

"Die beroemdheden hebben nodig, dat is hun PR, dat ze er zo opstaan dat het sympatico is ten opzichte van de rest van de wereld. Je moet dan niet iemand die meer tandvlees heeft dan tanden hard laten lachen, want dan kijken mensen alleen maar naar je tandvlees. Ik bescherm daarmee iemand en dan wordt zo'n foto mooier, omdat ik op dingen let, die weg moeten. Kijk, u heeft kraaiepootjes, die zou ik nooit weghalen, want dat is de vriendelijkheid in uw gezicht. U vindt het zelf misschien vreselijk (dat was te sterk uitgedrukt, maar ik zou ze kunnen missen !), maar het is juist enig en het is nu net wat u u maakt. Zo houd ik onderdelen bij."

-Wat betekent kleur voor u?

"Kleur is niet in de eerste plaats noodzakelijk voor een portret. Als je mij vraagt overwint zwart-wit. Maar daarom heb ik nog wel ongelooflijk veel dingen in kleur gefotografeerd. Op de tentoonstelling zijn zowel dingen in zwart-wit als in kleur te zien."

-Is kleur niet iets extra's?

"Het is extra, maar bij kleur vind ik dat het levensgroot moet worden, anders is het een klein poppetje van u. Dan bent u het in het klein. Mijn persoonlijke wens in kleur zou zijn dat het terug gaat naar de maat zoals u hier zit. Het is niet zo dat ik dat dan altijd gedaan heb, maar mijn gevoel is wel zo."

We gingen naar zijn aangrenzende studio en daar stonden drie levensgrote poppen in kleur: Stewardessen die duidelijk KLM vlogen. "Kijk, nu begrijp je wat ik bedoel."

-Wat is voor u de ideale foto?

"Elke foto is ideaal die nu net dat stukje uit die wereld haalt dat je voor ogen hebt en die bovendien evenwichtig en prachtig in elkaar zit."

Huf stond op, beter kon hij het niet zeggen, het was goed zo.
"Wil je alleen nog vermelden dat er een royale overzichtstentoonstelling van mijn werk in het Groninger Museum is, van 30 juni tot ver in de zomer? Met veel toepassingen van de fotografie erbij," aldus Huf. Je kon zien dat hij er trots op was.
Terecht. Hij verdient grote aandacht voor zijn camerakunst.

Ellen de Jong