Haverkort, Jeanette

'Poëtische beelden' in Kasteel Groeneveld
De inspiratie vanuit het landschap


Luchtfotograaf en landschapsarchitect Peter Bolhuis (1952 - 2005) bekeek in 2005 zijn luchtfotoarchief met een nieuwe blik. Foto's uit zijn beginperiode die hij eerder afkeurde leverden een fascinerende selectie op van overgangen van water naar land. Dit was de aanleiding tot de tentoonstelling 'Poëtische beelden', die tot stand kwam in samenwerking met Jeanette Haverkort, partner van Peter van Bolhuis.
Het idee voor de tentoonstelling bedacht Peter zelf. Een maand voor zijn dood vond er een gesprek plaats tussen hem, Sim Visser, de toenmalige directeur van het Kasteel, en projectleider, Ingeborg Snelleman. Jeanette trad op als gastconservator.
Jeanette:
'Zij wilden bepaalde foto's uit Peters beginperiode gebruiken. En die waren zo sprankelend en fascinerend vooral vanwege de lichtval en ook omdat ze zo poëtisch waren. Peter wilde zijn foto's als een vorm van kunst zien. Dat was voor het eerst dat hij zo naar zijn foto's keek. Hij streefde er altijd naar om goede foto's te maken en hij was daarin perfectionistisch. Hij had de beste camera's, hij zocht het juiste weer uit en hij vloog met een helikopter zodat hij exact de positie in de lucht kon bepalen. In het eerste jaar werd hij gegrepen worden door het in de lucht zijn en door de schoonheid van het landschap. Daar heeft hij, bijna op gevoel, foto's van gemaakt.'
Het in de lucht zijn was Peters jongensdroom, pas later heeft hij die kunnen verwezenlijken. 'Ervoor was hij landschapsarchitect maar de droom bleef hem achtervolgen en hij zocht naar manieren om toch in de lucht te komen. Hij haalde zijn brevet en vloog ook gewoon voor z'n plezier en daarnaast maakte hij zijn geliefde luchtfoto's.
Zo is het gegaan.'
Na dat eerste jaar ging Peter zich steeds meer bekwamen: 'Hij ontwikkelde zich op professioneel vlak en pas later keek hij terug op die foto's uit het eerste jaar en ontdekte hoe bijzonder ze waren. Hij had toen nog niet die kennis van de techniek, sommige foto's waren niet helemaal scherp of gemaakt met tegenlicht maar bleken toch heel mooi te zijn.'
Peter maakte een verslag van het inleidend gesprek over de te organiseren tentoonstelling, een paar weken voor hij een hartstilstand kreeg en daarin werd in grote lijnen gezegd wat zijn ideeën waren: de combinatie met poëzie en dat de inspiratie vanuit het landschap de drager zou moeten zijn van de tentoonstelling. Poëzie boeide hem, hij schreef ook menig liefdesgedicht naar Jeanette. Zij koos, samen met Groeneveld, de gedichten uit die bij de foto's pasten. Jeanette houdt van het vers van Herman Gorter met de volgende regels: 'De zee één blauwe weide/Groenbleek maar zonder gras/En in dat eindloos wijde/ Eén witte golf - of het gebloemte was.' En ze vindt ook het hoofd gedicht van de tentoonstelling geweldig, het is van K. Schippers: 'Jij hebt de dingen niet nodig/om te kunnen zien/De dingen hebben jou nodig/om gezien te kunnen worden.'

Inspiratie



Ik zie deze treffende regels op de muur staan als we samen de tentoonstellingszaal betreden. Zes levensgrote, roterende foto's - die gecombineerd zijn met de gedichten in woord en geluid - verbeelden tot in detail het Hollandse, glorieuze landschap. Het is uit de kunst en het grijpt me ineens bij de keel zo oogverblindend mooi is het. Door die ronddraaiende beweging dansen de beelden voor je ogen en zie je steeds weer nieuwe dingen. Een vondst vinden we. Het geluid van de zee versterkt het gevoel van één zijn met al wat leeft.
Jeanette en ik zetten een koptelefoon op en luisteren naar een gedicht. Je kunt kiezen uit een van Vasalis, Challa, Van den Bosch, Jooris, Kopland en de al genoemde Gorter (de dichtbundels zijn in de museumwinkel te koop). Daarna bekijken we wat kaarten waarop bezoekers een eigen gedicht, naar aanleiding van de tentoonstelling kunnen schrijven. Er zijn er die dat al gedaan hebben. Ik pak er een en lees: 'Mijn gedicht/Jouw gezicht/Al zolang geleden/Op foto vastgelegd/Ben jij weer dichtbij/De rest voor altijd ongezegd.' Ontroerende woorden, we zijn er stil van.
Wat wenst Jeanette, die zelf landschapsarchitect is, de toeschouwer toe?
'Dat ze liefde voor het Nederlandse landschap voelen en erdoor geïnspireerd worden tot het maken van mooie dingen en ook het zorg dragen voor dat landschap, dat zou ik graag willen.'

Ellen de Jong
T/m 30 maart
Groeneveld 2
Tel. 035 - 5420446
www.kasteelgroeneveld.nl