Hagen, Han van 2016

‘Heel Nederland de lucht in’: expositie in Slot Zeist. Een eerbetoon aan de vogel. Han van Hagen: “Ik tracht het karakter van ‘m te vangen”

Naar aanleiding van het persbericht over de expositie in Slot Zeist, dat recent in deze krant verscheen, spreek ik een van de kunstenaars en wel Han van Hagen. Hij maakt etsen. Beeldend kunstenaar en zijn grafiek docent Dirk van Gelder bracht hem de liefde voor etsen bij, sindsdien heeft Han zijn hart eraan verpand. In 1970 ontstonden zijn eerste etsen in het kleine etslokaal van de academie in Den Haag.

GESPREK
Er zijn twee soorten vogelliefhebbers: de vogelaar die turend door zijn telescoop de zeldzame gasten waarneemt en notuleert en de vogelliefhebber die het niet gaat om het exact determineren van vogels, maar om de kunstzinnige verbeelding ervan. Han hoort bij alle twee. “Het gaat mij om de combinatie. Wij, die zo van vogels houden en koekeloeren door telescopen hebben van nog heel veel geen weet. En we zijn blij als we een prachtige foto van een vogel kunnen maken. Om ‘m zo mooi mogelijk in beeld te krijgen en daar komt een artistieke waarde bij kijken. Kunstenaars zijn altijd al met artistieke waarden bezig maar stoppen er ook nog hun gevoel en hun idee in. Het krijgt een meerwaarde. Of ik de vogel probeer zo exact mogelijk in mijn ets weer te geven? Nee, ik tracht het karakter van ‘m te vangen. Daar is het hele project om begonnen. Ik startte ooit met een gedicht van Die Raben von Georg Trakl. Ik heb geprobeerd dat gedicht niet als illustratiemateriaal te gebruiken, maar om de sfeer ervan in die prent te krijgen. Dan gaat het dus meer om de sfeer op zich dan dat de vogel exact klopt.”  

Fascinatie
Wat heb je met vogels en waarom kies je ze als onderwerp voor je etsen? Han: “Dat is me aan komen vliegen! Ik ben ooit begonnen met een kip, met een blauwe kip om precies te zijn. Die zag ik voor me zitten in een kinderboerderij. Ik was gefascineerd door dat licht, donker, licht, donker, licht, donker van zijn verentooi. Mooier kunnen wij het qua structuur niet verzinnen en daar wilde ik me graag in verdiepen. Ik heb toen een ets van de blauwe kip gemaakt. Dat was het begin van mijn fascinatie voor vogels. De laatsten zijn nu Die Raben. Het gaat mij nooit om de zeldzaamheid, meer om het tekenachtige. Nog een mooi voorbeeld is de wilde eend. Iedereen ziet die in de vijver al dan niet gevoerd met stukjes brood. Het mannetje heeft zulke, mooie, glanzende, blauwgroene veren, al naar gelang het licht erop valt, maar dat is voor mij volkomen oninteressant. Wel boeit me zijn wijfie. Die lelijker wordt gevonden, maar zij is zo mooi licht, donker, getekend en er zitten veel meer avonturen voor mij aan, dan aan het mannetje. Bovendien vind ik het pestkoppen. Wat me in het algemeen bij vogels inspireert is vooral het patroon, daar val ik in eerste instantie op, en dan ga ik ze bestuderen. Ik ben ooit eens plat op m’n buik op de grond gaan liggen om oogcontact te krijgen met een van die vrouwtjeseenden. Daar is uiteindelijk ook een prent uit voortgekomen, want behalve dat ze mooi zijn om te tekenen, kijk je ze ook nog eens in de ogen.” Op dit moment zijn de kraaiachtigen Han’s favoriete vogels: “Dat is ook weer omdat ze zo prachtig zwart zijn. En als daar dan het licht over glijdt, moet je proberen om de bolling van dat zwart in een ets te krijgen. Hoe verglijdt iets heel mooi van licht naar donker, als het licht erover speelt, en dat is geen sinecure!     
Hoe ziet Han zijn ontwikkeling als hij terugblikt? “Ik heb me geworpen op de etskunst, omdat ik daar zo verschrikkelijk van houd, van dat tekenen en dat werken in zo’n etsplaat. Het mooiste moment van de week is voor mij de maandagochtend. Dan zijn de lusten en de lasten van het weekend voorbij; iedereen is weg en ik zak dan om negen uur achter mijn bureau. En begin te tekenen en dat zijn geluksmomenten. Ik streef geen beroemdheid na en alles wat daarmee te maken heeft. Helemaal niet zelfs. Ik ben bezig met een uiterste verfijning, daar houd ik van. Daar ga je natuurlijk steeds verder in en ik merkte dat ik tijdens het  etsen vooral met mezelf bezig was.”
Eerbetoon aan de vogel
Op zes locaties in Nederland, van Appingedam, Middelburg tot en met Zeist, is de vogeltentoonstelling te zien. Deze zes tentoonstellingen zijn voortgekomen uit Han’s prent Die Raben. Die vervolgens in een cassette met andere raven belandde en daarna de wijde wereld in wilde. Met deze zes tentoonstellingen is dat gebeurd. 112 kunstenaars doen er aan mee met zo’n 1200 werken. Han laat zijn etsen overal zien. “Slot Zeist”, zegt Han, “vind ik zo’n belangrijke plek, omdat er zoveel verschillend werk te zien is. Zelf exposeer ik er met een stuk of achttien etsen. Ik heb blokjes gemaakt zodat er bijvoorbeeld vier prenten bij elkaar hangen die tevens iets met elkaar hebben. Wat ik ook graag wilde is geen steriele tentoonstelling. Dat je niet van het ene werk naar het andere moet wandelen, maar ik wilde er één grote volière van maken. Dat hoort bij mijn visie op deze tentoonstelling.” 

Ellen de Jong 2016

t/m 19 juni 2016
Slot Zeist, Zinzendorflaan 1
www.slotzeist.nl