Boorn, Celine van den - 2009



Landschap Leeft! in Kasteel Groeneveld

'De natuur en hoe de mens daarmee omgaat'


Kunstenaars van de Hogeschool van de Kunsten hebben de kunstruimtes in de tentoonstelling Landschap Leeft! op indrukwekkende wijze ingericht. Deze tentoonstelling laat de verhouding tussen de mens, natuur en landschappen zien. Een van de deelnemende kunstenaars is Celine van den Boorn. De natuur in haar werk is geordend. Landschappen met natuurlijk geordende groepen schapen, vogels of schelpen worden genummerd, opgemeten of anderszins in kaart gebracht. Van den Boorn put uit beeldmateriaal over ordening en tegenstellingen tussen natuur-cultuur. Veel van haar werk ontstaat vanuit foto's van landschappen vol ordening die ze tegenkomt in zowel Hollandse polders als op reis in woestijnen en hoogvlaktes. Na haar academietijd heeft van den Boorn
binnen de opleiding culturele antropologie een individueel programma opgesteld ter verdieping van de thematiek van haar werk.


Thema

Wat heeft Celine met het thema 'Landschap Leeft!? 'Dat stamt uit mijn academietijd. Ik ben opgegroeid in de bossen en had in mijn jeugd een sterke natuurbeleving. Ik verhuisde naar de stad toen ik ging studeren en maakte een aantal reizen. Toen bleek dat de natuur en hoe de mens daarmee omgaat een onderwerp was dat steeds in mijn werk terugkwam. Het ging voortdurend over dat landschap en de menselijke invloed, eerder onbewust dan bewust.
De ordening in mijn werk is de ordening die mensen aanbrengen in de natuur en dat fascineert me. Als je gaat kijken naar andere culturen en andere tijden zie je dat het lang niet altijd zo vanzelfsprekend is. Vooral in Nederland en West Europa zie je dat er een extreme behoefte is om de natuur in hokjes in te delen en in te perken. Als je naar andere landen kijkt zie je dat het vaak andersom is, dat mensen zich eerder beschermen tegen de natuur of er ontzag voor hebben. Enkele eeuwen geleden was het hier in Nederland ook zo, men had de natuur hoog zitten en ging er met veel ontzag mee om. Dat is wel veranderd in de loop der tijd! Ik ben na de academie ook een wetenschappelijke studie over dit onderwerp gaan doen en dat was voor mij een mooie voedingsbron: om vanuit verschillende invalshoeken naar het onderwerp te kijken. Ik heb gemerkt dat ook ik een wetenschappelijke instelling heb, ik wil de dingen graag weten. Ik voel bij mezelf de behoefte om de natuur te ordenen. Als ik bijvoorbeeld in een vreemd land ben en een mooie vogel zie wil ik 't liefst weten welke vogel dat is. Ik zou 'm dan graag in een boekje opzoeken terwijl je ook kan denken: wauw, wat een mooie vogel. Ik vind dat een mooi spanningsveld: aan de ene kant de wetenschap die alles wil weten en vastleggen met als gevolg dat de natuur wat behapbaarder wordt, meer onder controle, meer eigen gemaakt, en aan de andere kant de beleving van de natuur an sich.' Hoe gaat Celine tewerk? 'Ik heb een archief van foto's en afbeeldingen die ik verzamel en ik heb altijd een camera bij me. Als ik gekke kunstmatig groeiende bomen zie fotografeer ik ze om er later wat mee te doen. Een voorbeeld: Mijn werk 'The forest rises again' - houtskool op papier - is als volgt ontstaan. Ik las artikelen over houtkap in Brazilië, op de ene bladzijde zag ik een foto van gekapt woud en een stuk verderop zag ik er een van een stad. Mensen worden daar rijk door het illegaal kappen van woud, en bouwen enorme wolkenkrabbers aan de kust. Die twee beelden vond ik zowel visueel als inhoudelijk erg op elkaar aansluiten, het een ontstaat door het ander. Dat door bos te kappen een stad verrijst. Op die manier ontwikkelt zich zo'n idee. Ik kom ook dingen tegen in het dagelijks leven die ik uit hun context licht want ik merk dat mensen er anders niet bewust naar kijken. De tekening in zwart-wit van bomen die zo in een cirkel moeten groeien is een doodgewoon stadsbeeld maar als je ze uit hun context licht is het heel absurd . Ik wil daarmee mensen aanzetten tot nadenken over onze verhouding tot de natuur: dat we inmiddels zover zijn dat we bomen op onze manier willen laten groeien en dat we een heel stramien eromheen bouwen want ze moeten aan elkaar vast. Mensen denken als ze naar mijn werk kijken: dat is wel een heel strak ingericht landschap. Ik wil daarmee iets kriegeligs oproepen. Mensen hebben dat ook met die nummeringen in mijn werk, ze vinden dat vervelend. Ik wil mensen triggeren en tot nadenken aanzetten maar wil niet belerend zijn. Ik probeer gewoon te laten zien hoe ik de dingen zie en hoe mensen daar vervolgens mee omgaan is aan hen.'
Celines werk roept een gevoel op van: waar zijn we mee bezig? Ze bevestigt dat als ik haar dat zeg en ze heeft direct een actueel voorbeeld. 'Gisteravond hoorde ik dat er nu tomtoms zijn gemaakt met wandelkaarten van Europa. Dat is toch van de gekke, dat je wandelt met zo'n apparaatje in je hand dat dan zegt: bij de volgende boom gaat u links. Veel mensen zijn er blij mee, terwijl ik denk: een wandeling is toch echt een ander soort beleving dan de hele tijd naar zo'n apparaat te kijken. Een groot deel van Nederland vindt dat mooi, een dergelijk technisch hoogstandje.' Wat doe je dan eigenlijk in dit land?, vraag ik Celine. Haar antwoord komt direct: 'Inspiratie opdoen.'


Herkomst

Op de tweede verdieping, rechts in een nis waar Celines werk is tentoongesteld hangt een landschap met vredige schapen. Ik kijk er lang naar, het is zo mooi in evenwicht, er valt niets te bespeuren van enige ontregeling. Ik zeg haar dat ik er zo rustig van word. Celine lacht en licht toe:
'Ik vind het grappig om mensen te confronteren met het beeld dat ze graag willen zien. Het is wetenschappelijk onderzocht dat wij als wij plaatjes te zien krijgen van verschillende landschappen en er wordt gevraagd wat wij het prettigste landschap vinden, dat onze voorkeur niet uitgaat naar een mooi eiland met een wit strand en palmbomen of een regenwoud, nee, wij houden het meest van een savanneachtig of arcadisch landschap waar we overzicht hebben en een rustig gevoel van krijgen. Dat heeft waarschijnlijk te maken met onze herkomst, we zijn apen geweest, we komen van de savanne, en in dat soort landschap voelen we ons het meest veilig.'

Ellen de Jong
Kasteel Groeneveld,
Groeneveld 2 Baarn
Tot 15 februari 2010
www.kasteelgroeneveld.nl
www.boornceline.nl