Bakker, Jits


Jits Bakker
exposeert in Kasteel Groeneveld
Kunnen is zo willen dat je het kunt
Lovende artikelen in de pers en diverse tv-documentaires en -portretten zorgden ervoor dat Jits Bakker, die deze zomer in Kasteel Groeneveld in Baarn schilderijen, gouaches en tekeningen exposeert, niet alleen landelijk bekend werd, maar zelfs wereldwijd.
Op tweeëntwintig-jarige leeftijd kreeg deze voor de oorlog in Renkum geboren kunstenaar zijn eerste expositie, bestaande uit impressionistisch opgezette aquarellen.
Al snel volgden toen vele exposities overal in het land. De laatste dertig jaar begon hij met zijn door schilderijen- en glasmozaiken exposities verdiende geld de eerste gietsels in brons te maken. Inmiddels is hij daarin één van onze allergrootste beeldhouwers geworden. Later ging hij steeds meer werken met carraramarmer. Atelier De Kooi achter zijn woonhuis in De Bilt is en blijft zijn centrale werkplaats. Hij ontdekte echter tijdens zijn vele reizen door Europa
Spanje als favoriet land en heeft nu ook in Andalusië een atelier.
'Ze komen hier van heinde en verre, uit binnen- en buitenland om mijn werk te bewonderen', zei Jits die mij voorging naar zijn atelier, nadat ik eerst een blik in zijn fameuse beeldentuin had geworpen. Later zou ik nog eens goed gaan kijken, eerst maar met hem praten.
]e hebt toch ook geluk gehad, dat je zo'n succes hebt,
'Geluk is gezondheid, het beroep kunstenaar kies je niet, daar word je mee geboren. Als je veel talent hebt, is het alleen maar een kwestie van doorzetten en gedreven zijn. En dan kom je waar je naar toe wilt. Kom maar mee dan zal ik je laten zien hoe mijn werk zich ontwikkeld heeft.'
Hij liep met grote stappen voor me uit, had haast om zijn verhaal te vertellen.
Ontwikkeling met de natuur als inspiratiebron
'Ik begon met tekenen en schilderen want geld voor doeken en verf was er niet. Rembrandt en Da Vinci begonnen ook met hun rietpennetje te tekenen en daar keek ik met grote ogen naar en dacht: zo moet ik het ook kunnen. In 1959 had ik mijn eerste tentoonstelling in een kroeg in Renkum en dat was direct raak, ik bleek een natuurtalent te zijn. Maar dan moet je werken en net als Ovidius zeggen: begin niet of zet door. Behalve dat talent moet je gedreven zijn en kunnen. Kunnen is zo willen dat je het kunt, zei Multaruli. Achter elkaar door kreeg ik toen exposities want ik was een bevlogen kunstenaar.
In 1967 kreeg ik mijn eerste opdracht voor een glasmozaïek, ik moest een grote glaswand maken in de open lucht in recreatiepark het Lingenbos, die prinses Beatrix, net getrouwd met prins Claus, zou gaan onthullen. Daarna volgden vele opdrachten.' Al pratend keek ik naar zijn Jits Bakker, Beeldentuin met 'Geborgenheid', brons, 2 meter x 80 cm, 1985
schilderijen, tekeningen en beelden in brons en marmer. Figuratief, zichtbaar werk. 'Expressionistisch, fauvistisch', verklaarde Jits. Mijn beelden hadden ook direct succes. Daar vloeide een opdracht voor de Jaap Eden uit voort. Dat was natuurlijk geweldig.'
Wanneer begon je met marmer?
'Veel later, want je kunt niet alles tegelijk; je moet eerst de discipline onder de knie krijgen, want wie het kloppend hart van de materie ontkent, gaat voorbij aan het wezen van de beeldende kunst. Dus de materie kennen, wat hedentendage nogal eens vergeten wordt. Ik heb brons en zilver gegoten, sieraden gemaakt, alles om te bewijzen dat de Renaissance kunstenaars gelijk hadden met te zeggen dat je je talent moest ontplooien en niet in een vakje moest gaan zitten. Niet alleen maar schilderijtjes maken je hele leven, maar meer, er is meer onder de zon. Dat heb ik ook gedaan en ik heb ervoor gezorgd dat ik dat alles op een hoger level kreeg en ik rustte niet en dacht dat ik er was. Ik volgde geen succesformule, zo van oké: ik kan prachtige paarden maken en dat zal ik dan maar doen want de mensen trekken ze uit mijn handen, want dat gebeurde. Nee, Jits Bakker ging verder, bleef zichzelf. Je ziet het, ik maak van alles: een beeld van een bijbelpoort, een reliëf van de Icarusval. Of het wordt verkocht of niet, zal me een zorg zijn. Het is allemaal spannend figuratief werk, niet uitgekauwd. Ik kan het niet vertellen. Picasso zei: wie kunst wil verklaren zit meestal op het verkeerde spoor. Als hij een interview had zei hij: wat moet ik nu vertellen, wat is inspiratie? Dat is hard werken. Hij verklaarde nooit waarom hij iets zo maakte als hij het maakte. Mensen vragen mij: waarom maak je platte billen en ronde borsten? Dat vind ik mooi zeg ik dan en waarom ik dat doe doet er niet toe. Ik vind het spannend als ik in de barok van de vrouw de billen vierkant maak om de ronde vormen nog meer te proportioneren. Daar zit een verhaal achter, maar het waarom doet er niet toe, het is spannend.'
Kunstschatten
We zetten onze tocht door zijn boeiende atelier voort en belandden in de kelder, waar vitrines met kunstschatten van hem stonden.
Het is een museum geworden.
'Daarom is het voor mij ook uitdaging om hoogstandjes te blijven plegen. Mijn werk heeft hechtheid en innigheid, zo'n moeder-kind hier voor je, dat is spannend en niet zomaar een poppetje met een kindje.' Ik beaamde het, had er geen woorden voor, volgde alleen maar met mijn vingers de soepele lijnen van hals en schouder.
In zijn fotoboeken zie ik dat zijn werken zich bevinden in vele museale- en privécollecties over de hele wereld, waaronder die van Koningin Beatrix, Prins Charles en andere prominenten. Ik bewonder zijn grote monumentale beelden buiten Nederland zoals de Poseidonbron in Frankfurt, de marmeren Pallas in München, de Bolero in Orlando, Florida en zie dat hij nu bezig is met de acht meter hoge Zonnedansfontein in het Portugese Loulé. Jits: 'Ik heb toch iets gedaan in mijn leven.'
Later liep ik alleen door zijn beeldentuin en zag zijn marmeren beelden van vrouwen, van moeders met kind, van innig in elkaar verstrengelde paren, van een vrolijk jong meisje, haar handen uitgestrekt naar het leven wat nog voor haar ligt. Prachtige ronde vormen, uitbundige en gepassioneerde uitingen van het wezen van Jits Bakker zelf.
Meer beelden van hem zijn de hele zomer te zien in de Botanische tuinen van de universiteit van het Duitse Göttingen en enkele op de Zeedijk in het Belgische Knokke.
Ellen de Jong
Kasteel Groeneveld
Groeneveld 2 3744 ML Baarn