Vermandere, Willem

Expositie in De Hazelaar 2008
TITANEN
De beeldhouwers die dit jaar bijdragen aan de internationale zomerexpo-sitie van 'De Hazelaar' te Soest vormen een diverse groep. De meesten werken vooral met grote vormen zonder zich te zeer in details te verliezen. Eén van hen is Willem Vermandere. Zijn stenen 'Titanen' zijn groeisels die stevig wortelen in de aarde, maar onmiskenbaar reiken naar de hemel. De werkelijkheid houdt voor hem niet op bij het zichtbare en het tastbare, al lijkt ze daar aan gerelateerd en daarom zijn de vormen die hij maakt niet altijd wat ze op het eerste gezicht lijken te zijn.
'De beelden zijn mijn teveel aan energie, mijn antwoord op dit vlakke polderland, het spoor dat ik nalaat in de materie'
Vermandere: 'Ik werk bij voorkeur onder de blote hemel. Zo kunnen de stenen dialogeren met wind en regen en met de zware wolken boven dit polderland. De beelden zijn mijn teveel aan energie, mijn antwoord op dit vlakke polderland, het spoor dat ik nalaat in de materie. Zo zie ik de groeikracht van moeder aarde, zo voel ik al het wonderlijke van de kosmos.' De Vlaming Willem Vermandere leert van zijn vader, wagenmaker en klarinettist, werken met hamer en beitel en muziek spelen. Hij studeert grieks en latijn en later wijsbegeerte en godsdienstwetenschappen, maar voelt zich steeds meer aangetrokken tot de plastische kunsten. Hij tekent en schildert en kapt aanvankelijk beelden in hout, experimenteert kort met smeedijzer, aluminium en polyester, maar werkt sedert 1975 vrijwel uitsluitend met steen, bij voorkeur monumentaal. Vermandere trekt regelmatig naar de steengroeven in de Franse Bourgogne om de blokken uit te zoeken, waarna ze overgebracht worden naar 'de plek', een stuk land tussen twee kerkhoven, waar hij vol overgave werkt. Hij legt me uit hoe ik hem kan vinden in zijn Vlaanderland. 'Ik woon tegenover de kerk in Steenkerke, kan niet missen.' Ik zie zijn beelden al uit de verte langs de dorpsweg staan. Zijn dochter laat me binnen en kijkt me zachtmoedig aan. Met diezelfde blik komt Vermandere me met uitgestoken hand tegemoet. 'Mijn dochter maakt ook beelden, ze studeerde eerst kunstgeschiedenis, maar is nu weer terug bij de bron.' 'Net zoals de vader', zeg ik. Hij knikt, duikt weg in zijn baard. We lopen door zijn huis en daarna in de kleine weide naast Vermandere's atelier, tussen zijn arduine beelden, die me verwarmen door hun rondvromigheid. Aangrenzend ligt het gehuurde schoolgebouwtje waar zijn olieverven hangen: in elkaar vloeiende vormen in aardetinten. Soms ontwaar ik een gezicht, vaker handen. Ze hebben iets dreigends, angstigs,'evenals zijn lino's die hij me laat zien.
'Wat ik ermee zeggen wil? Het onzegbare'
'Het zijn tochten in het onbekende: mijn schilderijen zijn ontdekkingsreizen. Wat ik ermee zeggen wil? Het onzegbare. Delacroix zei: je moet het leven niet naschilderen, je moet het leven hevig in je schilderijen brengen. Tegelijkertijd verhevigt het bezig zijn met kunst je leven.' Later zitten we in zijn werkdomein, vol scheppingen van zijn hand: beelden, schilderijen en tekeningen. Klarinet op zijn bureau, gitaar in de box van zijn kleinkind dat hij me later trots toont. 'Dit was vroeger een café en hier voor de haard dansten de soldaten op deze oude tegelvloer.' Vermandere bukt en strijkt behoedzaam met een vinger langs de rand van een zwarte tegel alsof hij voorbije tijden weer tot leven wil wekken.
Je zegt: mijn beelden zijn mijn teveel aan energie.
'Ik werk gelijk een zot, het is een waanzinnige arbeid, die stenen zagen en klieven. Daartegenover is schilderen nonnekeswerk. Of ik orde in de chaos schep? Kunst is orde scheppen, dat geldt ook voor een lied, je trekt af en toe een rechte lijn in een chaotische wereld. Een beeld maken is een verademing, een punt van rust, tegelijkertijd richt je een ongelooflijke chaos aan in je eigen leven, huis en atelier.'
Je hebt houten beelden en sculpturen in hardsteen gemaakt, je schildert en tekent, je zingt eigen teksten, speelt gitaar en klarinet, hebt diverse elpees en een cd 'Mijn Vlaanderland' uitgebracht.
'Dat zijn lijnen die vanuit mijn kinderjaren tot mij gekomen zijn. Als kind was ik al bezig met mijn handen en met liedjes. Na wat omzwervingen heb ik die draad weer opgepakt. Ik ben een mens met vele levens en ben van bizarre wegen gekomen tot waar ik nu ben.'
'Een beeldhouwer is iemand die zich vestigt, die honkvast is, en een zanger is een nomade'
'Soms staan echter het bezig zijn met mijn handen en het zingen van liedjes elkaar zeer in de weg. Een beeldhouwer is iemand die zich vestigt, die honkvast is, en een zanger is een nomade. Ik ben getrouwd met mijn wettige echtgenote de beeldhouwkunst, de constante in mijn leven, maar ik heb een maîtresse, dat is het zingen, de allerbedwelmendste van alle maîtresses. Maar na een weekend zeg ik: meisje het was fantastisch, maar ik ga terug naar huis, want ge zult mij wurgen in uw omhelzing. Beter kan ik het niet zeggen.'
Wat wil je al beeldhouwend?
'De leegte vullen, meer kan ik er niet over zeggen. Ik recht stenen op, mijn beelden gaan hoe langer hoe meer meer de hoogte in, zoals die vier die nu bij De Hazelaar staan. Je raakt in de ban van de materie, je bent een man van de aarde en je vecht ermee en dat is een gevecht met jezelf. Ik wil heel mijn leven vechten en geen vrede nemen met de wereld zoals zij is, ik wil ingrijpen, een beetje God zijn.'
Ellen de Jong

Beelden in Soest 1996 De Hazelaar
Bosstraat 2, Soest
t/m 8 september