Wissen, Driek van


Het sonnet van de Dichter des Vaderlands: een klein heelal


Driek van Wissen (Groningen,1943) is dichter en woordkunstenaar. Hij was leraar Nederlands en werkte mee aan het radio- en televisieprogramma 'Binnenlandse Zaken'. In 2005 werd hij, na Gerrit Komrij, gekozen tot Dichter des Vaderlands.
Van Wissen is een vormvast dichter. Hij schreef onder meer kwatrijnen en rondelen maar sonnetten en sonnettettes hebben zijn voorkeur. Van Wissen schrijft twee maal per week een zesregelige sonnettette over de actualiteit voor de website www. nederlands.nl. en hij publiceert wekelijks zo'n sonnettette in het Dagblad van het Noorden. In 1987 werd hij onderscheiden met de Kees Stip Prijs voor light verse.
Een greep uit zijn recente werk: 'Onverwoestbaar mooi', Verzamelde gedichten. Een terugblik op vijfentwintig jaar dichterschap. Uit de bundel profileert zich een man die niet zwaar aan de dingen wil tillen. ''Ik ben een vrolijke fatalist. Dingen gaan zoals ze gaan." 'Rijmkroniek des Vaderlands', De opkomst van de Nederlandse Republiek, met de schitterende openingszin 'Dat alles is zoals het is/ komt voort uit de geschiedenis', stelde Van Wissen samen met dichter en vakbroeder Jean Pierre Rawie. Vader Willem-Alexander leest onze historie voor aan zijn dochter Amalia. Kindergedichten publiceerde Van Wissen onder de naam 'Dierendokter Dik'. 'Het jaar 5' en 'Het jaar 6' bevat een overzicht van het jaar 2005 en 2006 in 63 sonnettettes.


Ontmoeting

Na weken regen was het 1 augustus de eerste zonnige dag. Van Wissen bewoont een ruim huis aan een singel in Groningen. De gebeeldhouwde plafonds zijn hoog, de inrichting weldadig ouderwets en ordelijk. Aan de muur twee schilderijen van de hand van zijn vader die kunstschilder en architect was. Vanzelfsprekend een goed gevulde boekenkast. De algehele sfeer is die van voorbije jaren.
Hoe word je Dichter des Vaderlands?
,,Ik had nooit gedacht dat ik het zou worden, want ik ben natuurlijk niet de beste dichter van Nederland en ik was ook niet zo bekend. Maar ik schrijf al tijden gemakkelijk over de actualiteit. Mijn poëzie is redelijk toegankelijk en sommige mensen zeiden tegen me: dat is wel wat voor jou. Ik vond dat ze daar gelijk in hadden."
Van Wissen liet als visitekaartje een aparte pen maken, "een beetje voor de grap", met de tekst: Wie vakkundig kan beslissen/In de jaren des verstands/Is ervoor dat Driek van Wissen/Dichter wordt des Vaderlands. Een journalist kreeg die pen te pakken en schreef er een stukje over. De dag erop stond dat in alle regionale en later in de grote bladen en word je gebeld voor een radioprogramma. Vervolgens zit je bij Barend & Van Dorp en is er ineens een campagne. Ik bleek bovenaan de lijst te staan en werd gekozen. Er waren zelfs mensen uit Rotterdam die later tegen me zeiden: we hebben op jou gestemd, niet omdat je de beste bent, maar omdat het dan in ieder geval geen Amsterdammer wordt!"
Van Wissen blijft vier jaar als Dichter des Vaderlands aan, hij heeft nu nog anderhalf jaar te gaan. Wat is zijn taak? "Ik moet de poëzie bevorderen in de meest ruime zin des woords en ik moet zo nu en dan een gedicht over de actualiteit afleveren voor NRC Handelsblad."
Van Wissen treedt door het hele land op en is ook gelegenheidsdichter. Hij krijgt opdrachten van bedrijven "dan ben ik duur" en zet zich ook in voor het goede doel, "dat doe ik gratis."
Over zijn poëzie wordt door de intelligentsia nogal eens denigrerend gedaan, ze zou te gemakkelijk te begrijpen zijn.
"Degenen die de hermetische, gesloten poëzie aanhangen zeggen: in de eerste plaats moet een gedicht een afspiegeling zijn van de chaos van de werkelijkheid. Het moet dus allemaal niet netjes geordend zijn, laat de lezer maar worstelen met een gedicht en na een aantal keren lezen er zijn eigen interpretatie aan geven. Dat vind ik legitiem. Maar ik ben van mening dat je juist niet de chaos moet weergeven, maar die moet proberen te overwinnen en daar weer een gesloten geheel van moet maken. Een sonnet is een prachtige vorm die zowel naar vorm als inhoud strenge eisen stelt maar als je het geschreven hebt is het af, is het een gesloten eenheid, een klein heelal, zeg maar. Het is bijna alsof je, en dat is wat oneerbiedig, een puzzel of cryptogram hebt opgelost."
Van Wissens dierbaarste gedicht is 'Het mooiste meisje van de klas' en luidt als volgt:

Middelbaar Onderwijs

Het mooiste meisje van de klas
Verschikt onwennig bij haar schouder
Een bandje van haar bustehouder;
Ze draagt dat rare ding maar pas.


De meester, achter brillenglas
Ziet toe, ontroerd, en denkt: Wat zou d'r
Gebeuren als zij tien jaar ouder
En ik eens tien jaar jonger was?

Ach, hij vergeet hoe hij verdorde
En hoe haar leven net begint.
In stilte wordt door hem bemind
De schone vrouw, die zij zal worden.

Dan praat ze wat, het lieve kind
En streng roept hij haar tot de orde.

"Het was bijna mijn eerste sonnet dat ik schreef en het titelgedicht van mijn allereerste bundel. Het zit tussen ernst en light verse in. De strekking van het vers is dat de onderwijzer aan de ouderdom wil ontsnappen. In de laatste regels roept hij in feite zichzelf tot de orde."


Samenwerking

De bundel 'De Dichter des Vaderlands', bevat Van Wissens mooiste gedichten gekozen door Jean Pierre Rawie.
"Ik schreef ooit Budding'achtige verzen, maar ik miste toch de vormvastheid. Ik hield van sonnetten, van strakke vormen, maar dat was in de tijd van de vijftigers niet in de mode. Rawie wees me op het sonnet en koos uit mijn Verzamelde gedichten de mooiste. Wij delen de liefde voor de taal, zijn poëzie heeft een wat zwaardere toon dan de mijne, maar als we bezig zijn doen we ook echt regel voor regel samen. En dan blijkt dat we volledig met elkaar overeenstemmen: we hebben hetzelfde gevoel voor humor en de taalbehandeling komt ook overeen."
Van Wissen maakt zijn gedichten in zijn hoofd. Is hij niet bang dat regels hem ontschieten?
"Dat zou kunnen maar dan zijn ze niet goed. Als ik voor het slapen gaan sonnettettes in mijn hoofd heb, en die zijn kort en spits, schrijf ik ze pas de volgende dag op. Maar ook veertien regels onthoud ik. Als ik er een vergeten ben is die niet de moeite waard; de nacht is mijn zeef."

Wat zijn Van Wissens plannen na 'Onverwoestbaar mooi', waarin eigenlijk alles al gezegd is?
"Graag wil ik alle gedichten die ik schreef in mijn tijd als Dichter des Vaderlands gaan publiceren. En samen met Rawie Rijmkroniek des Vaderlands uitbouwen evenals mijn sonnettettes. Ik blijf wel aan de gang natuurlijk."


Ellen de Jong