Mathijsen, Marita (2006)



Marita Mathijsen bij S.L.E.E.

Liever een luie lezer dan geen lezer

Ze is hoogleraar Moderne Letterkunde en geeft les aan de Universiteit van Amsterdam, met als specialiteit de literatuur van de 19e eeuw. 'De gemaskerde eeuw', 'Verliefd op het verleden' en 'Nederlandse literatuur in de romantiek 1820-1880', staan onder meer op haar naam.
,,Je hoeft alleen maar te bladeren in mijn boeken." Wat bescheiden dacht ik, gezien de meeste schrijvers die ik gesproken had er vanuit gingen dat je alles las. In haar kamer op de Universiteit vertelt ze tussen bergen boeken door hoe het komt dat er zoveel onbegrip is over de 19e eeuw. ,,Nederlanders denken te negatief over hun eigen verleden, er is te weinig aandacht voor de eigen cultuur, men denkt dat het elders beter is. Een andere reden is dat de Tachtigers die domineedichters maar niets vonden en dat werd een geloof. Bovendien komt het verleden steeds verder van ons af te staan.
Of het een saaie eeuw was? Nee, wel een burgerlijke. In die zin dat de burger voor het eerst rechten kreeg en opkwam voor zichzelf en veel realiseerde. Hij nam initiatieven, alle grote veranderingen van de 19e eeuw zijn door hem geïnitieerd. Van de afschaffing van de doodstraf en de slavenhandel tot het zorgen voor armen en prostituees toe. Zelfs de waterleiding is op voorstel van Van Lennep, voor het eerst in Nederland tot stand gekomen. De burger neemt zelfbewust het heft in eigen handen. Dat vind ik een mooie vorm van burgerlijkheid. Literair gezien is er veel geschreven voor de verbetering van de maatschappij en dan moeten we niet alleen aan Multatuli denken maar ook Tollens en De Genestet bijvoorbeeld. Ze worden helaas niet meer gelezen."
Mathijsen tracht de historie toegankelijk te maken voor de lezer. Ze is nu met een commissie bezig een soap serie te realiseren van Klaasje Zevenster, dat is een roman van Van Lennep die zich daar goed voor leent. ,,Als dat lukt ben ik zeer tevreden."
Ze herschrijft liever geen teksten, maar doet het wel omdat ze liever ,,een luie lezer heeft dan geen lezer.''

Geschiedenis

Wat kunnen we leren van de 19e eeuw? ,,Dat je als burger ook verantwoordelijk bent voor je maatschappij. Als je klachten hebt, niet zeggen: zé doen het verkeerd, maar zelf in actie komen. Als jij vindt dat er te weinig licht is in de straat, vecht dan voor meer."
Mathijsen spreekt vooral de kunststroming in de romantiek aan ,,omdat die zo met contrasten werkt. Ik houd niet van berusting en stilstand, maar van beweging, opwinding, hartstocht.
Dat men niet leert van de geschiedenis is bekend, maar voor een compleet beeld van jezelf is ze uiterst belangrijk. Je leert niet alleen andere werelden kennen maar ook fasen in levens. De mensen in de 12e eeuw, ten tijde van de Kruistochten, waren even hard en onmenselijk als wij nu denken dat de moslims zijn. De opwinding nu over die cartoons zou toen nog veel groter zijn geweest als er een spotprent op Christus was getekend. Historie leert je completer denken."

Scholen in de Kunst, 26 februari om 15.30 uur. Reserveren, 033 - 4673473. Inleidend interview Marijke Kuijten.

Ellen de Jong