Japin, Arthur bij SLEE

SLEE in gesprek met Arthur Japin HET SCHRIJVEN VAN DIT BOEK BETEKENT EEN SOORT VERLIEFDHEID In Theater De Lieve Vrouw ontvangt SLEE auteur Arthur Japin op 20 februari om 15.30 uur. Reserveren, 033 - 4618865. Neerlandica Marijke Kuijten begint de middag met het interviewen van de schrij¬ver. Daarna leest Japin voor uit eigen werk en vertelt over de achtergronden daarvan. Hij werd vooral bekend door zijn boek ' De zwarte met het witte hart' (1997) waarvoor hij de ECI-prijs ontving. Japin deed een theateropleiding, zong bij de opera, schreef scenari¬o's, tv-scripts en verhalen, waaronder 'Magonische verhalen' en 'De vierde wand'. Vervolgens verscheen zijn roman 'De zwarte met het witte hart'. Van een vriend die bij de Wereldomroep werkte hoorde Arthur Japin (1956) de geschiedenis van de Afrikaanse prinsjes Kwasi en Kwame, die in 1837 aan een Nederlandse gezant werden meegegeven als cadeau voor Koning Willem I, of beter als onderpand voor een illegale slavenhandel van de Nederlandse regering. De onafscheidelij¬ke prinsen brachten hun jeugd door in Delft, waar ze langzaam maar zeker uit elkaar groeiden. Kwame werd militair en keerde terug naar Ghana waar hij niet langer geaccepteerd werd. Hij raakte ernstig in de war en pleegde in 1850 zelfmoord. Kwasi werd heel oud, studeerde mijnbouwkunde in Delft en Weimar en kwam uiteindelijk in Indonesië terecht. De Nederlandse regering gaf hem een achterafplantage waar hij in 1904 stierf. Japin deed tien jaar over het boek. Hij kwam net terug uit Suriname vertelt hij me in Café Americain in Amsterdam. "Ik geef in de hele wereld lezingen over mijn werk, ver¬moeiend maar leuk." Japin heeft zich voor zijn roman grondig verdiept in de 19e eeuwse literatuur. Die eeuw ligt dicht bij hem, dichter dan bijvoorbeeld 1920 of 1940. "En dat komt voor een deel omdat alles bij ons thuis en bij mijn grootouders en nu bij mij zelf een 19e eeuwse sfeer ademt. Mijn huis staat vol meubels uit die tijd en dat voelt heel vertrouwd. In de laatste twee jaar dat ik het boek echt aan het schrijven was, dus geen onderzoek meer deed, heb ik alleen maar 19e eeuwse literatuur gelezen, niets anders. En dat heeft me geholpen bij mijn taalgebruik, hoewel dat natuurlijk niet echt uit die eeuw is want dat zou niet goed te lezen zijn." Aanvankelijk wilde Japin het gegeven bewerken tot een opera, later tot een film, maar dat bleek te ingewikkeld te worden. Hij maakte er wel een hoorspel van: "Je kunt dit alles beschouwen als voorwerk voor de roman: één groot noodlotsdrama met levens die in gang worden gezet en naar het einde toe denderen. Uiteindelijk wilde ik toch echt in de hoofden van die prinsen kruipen en begrijpen wat er met hen gebeurd was voordat ze hun hele verleden af konden zweren. De enige vorm daarvoor was om een roman te schrijven waarin ik me die vrijheid kon veroorloven." Het gaat in het boek meer om het isolement waar de hoofdpersonen in leven dan om kleur en cultuurverschillen. "Het gaat me absoluut niet om zwart en wit, dat is alleen maar een metafoor voor waar het echt om gaat: dat iedereen zijn weg moet zoeken in de maatschappij en hoe je dat doet. Ga je mee met wat je tegenkomt of verzet je je ertegen? En ze zijn zeker geïsoleerd maar ik zag pas later toen het boek af was dat je dat er als belangrijk element uit kunt halen." Heb je overeenkomsten met Kwasi? "Het isolement, dat zeker. En er zitten op een bepaalde manier, en gelukkig ben ik de enige die dat weet; anders zou je het zelfs bijna als een autobio¬grafie kunnen lezen, veel van mijn gedachten, gevoe¬lens en ervaringen in. Vooral meer bij hem dan bij Kwame. Mensen herkennen dat er iets persoonlijks in zit, dat merk ik tijdens mijn le¬zingen. Ze zijn nogal eens emotioneel en dat is prettig." Het schrijven van dit boek betekent een soort verliefdheid. Je ontmoet zo'n figuur en dan ga je zitten en zeg je: nou, vertel me maar wie je geweest bent voordat ik je leerde kennen. En de volgende dag zeg je: vertel het me nog maar een keer want misschien heb ik iets gemist en zo ga je van dag tot dag tien jaar door. En vorm je je een beeld van iemand en die liefde blijft. Want nu is het boek allang klaar maar die liefde blijft leven. Ik heb nu, na veel andere dingen gedaan te hebben, einde¬lijk een manier gevonden om volledig te kunnen zijn die ik ben zonder me constant te hoeven profileren naar buiten. Iets waar ik veel moeite mee heb. Ik ben het beste als ik rustig en stil in mezelf gekeerd ben, dan komen de goede dingen er ook uit."


 


 


Ellen de Jong