P, Drs.



Op dezelfde voet doorgaan


Drs. P heeft een privé zitplaats in de tuin van Het Pullitzer Hotel in Amsterdam. "Een idee van mijn uitgever. Het is hier een oase van rust." Op deze plek heeft hij menig interview gehad. Ook met mij jaren geleden. Zijn ogen hebben nog steeds dat guitige en kiene. De koffie voor hem en de thee voor mij wordt elegant geserveerd. Schaaltje koekjes erbij. Hij neemt er twee. Hij is gekleed in kostuum compleet met das, een heer. Zijn blauwe regenjas er losjes overheen. "Heeft u er bezwaar tegen als ik een sigaartje opsteek?" Integendeel, ik houd van de geur.
Het was Willem Duys die Heinz Polzer als artiest introduceerde voor de Nederlandse tv. Vanaf dat moment ging de 'gentleman' met de absurdistische liedjes door het leven als Drs. P.
'Hij zelf hanteert de kortst mogelijke biografie: Geb.1919 Thun (Zwits.), geïmmigr. '22, afgestud. '50 (bedrijfsec.R'dam), werkz. researchbureau, encyclop. en recl. (o.a. Indonesië). Woont in A'dam. Gehuwd. Vroeger kwam daar weleens achteraan: Twee katten. Tegenwoordig staat er soms: Schrijft, treedt niet meer op', aldus noteert Cees van der Pluijm in de inleiding van 'Toenemend feestgedruis', uitgave Nijgh & Van Ditmar, dat hij samenstelde ter gelegenheid van Drs. P's 85ste verjaardag. Een boek met een representatief overzicht van zijn spitsvondige teksten van de afgelopen 50 jaar. Een mengeling van humor, eruditie, didactiek en levenslust. Drs. P's ongeëvenaard droogkomische teksten leverden klassiekers op als 'Veerpont' en 'Dodenrit'. Hij schreef ook voor anderen. Adèle Bloemendaal zong 'De Meisjes Van De Suikerwerkfabriek' en ook 'Wat Heb Je Gedaan Daan'. Hij dicht nog steeds, over allerlei onderwerpen.'Toenemend feestgedruis' is een mooi overzichtswerk van een virtuoos taalartiest.

"Eerst verscheen 'Weelde en feestgedruis'", vertelt Drs. P, "daarna wilde ik graag dat er weer nieuwe dingen, die ik niet ongenietbaar vond, opgenomen zouden worden in een herdruk en dat werd 'Toenemend feestgedruis'."

Hoe karakteriseert u zichzelf?

"Per se niet als dichter. Het woord dichter roept een sfeer op van tamelijke weeë zelfnoegzaamheid die ertoe leidt dat men de taal niet bijzonder strikt hanteert want dichterlijke vrijheid is toch iets heel moois. Om van vrije verzen maar niet te spreken. Die dichters gooien er toch dikwijls krachtig met de pet naar. Bovendien vinden zij dat als iets dichterlijk is het per definitie mooi is. Als ik mezelf moet karakteriseren dan noem ik me versificator. Dat klinkt ambtelijk en ambachtelijk en dat is het in feite ook. Ik probeer me zo correct mogelijk uit te drukken en graag op een interessante of amusante manier.
Een doodenkele keer verwerk ik een opinie of een visie in een tekst, maar in het algemeen vermijd ik dat want ik wil geen evangelist zijn. Het gaat me om dingen die ik vermakelijk vind en dingen die ik bedenk, waarvan ik meen dat ze zich lenen voor bewerking tot een liedtekst. Als ik op straat loop heb ik meestal muziek in mijn hoofd. Ik word nogal achtervolgd door het oude nummer 'I'm in the mood for love'; hoe vervelend en inhoudloos dat lied ook is, het blijft bij me opkomen. Zeer tegen mijn wil en bedoeling. Maar meestal krijg ik vrije melodieën in mijn schedel aangezien ik goed kan improviseren en muzikaal ben. Vaak heb ik gelijktijdig de muziek en de tekst te pakken. Ik beklaag tekstschrijvers die een aantal regels produceren en dan naar een componist lopen en handenwringend afwachten wat die ervan bakt. Ik ben erg blij dat ik mijn eigen muziek kan leveren want dan houd je het in één hand en past het ook perfect bij elkaar. "


Belangstelling

Van jongs af aan las Drs.P. Een schrijver die hij verslond was Jules Verne, in Nederlandse vertaling: "die was volkomen vakbekwaam, en zoals het hoort, enigszins archaïsch, want Verne was van de negentiende eeuw en het Nederlands was ook - ik wil niet spreken van voorvaderlijk - wat ouderwets. Mooier en rijker dan het hedendaagse Nederlands. Zijn verhalen boeiden me bovenmate. Een andere schrijver die ik met enige ophef wil noemen is Theo Thijssen. 'Kees de Jongen' is een van de hoogtepunten van de Nederlandse literatuur."

Wat wilt u nog waarmaken na dit hoogtepunt?

"Blijven schrijven, op dezelfde voet doorgaan dus. In het najaar verschijnt er weer iets van me."

Heeft u favoriete nummers?

"'Zusters Karamazov' heb ik altijd met graagte voorgedragen en ik weet ook dat het bij het publiek bijzonder werd gewaardeerd. Een ander nummer, 'Treinen', dat veel minder bekend is geworden, dat ik zelf echter geslaagd vond en ook door het publiek gewaardeerd werd, maar, ik moet nu een slim bijvoeglijk naamwoord vinden, minder algemeen aansprekend dan de 'Zusters Karamazov' was. Neem me niet kwalijk dat ik het zelf beweer, maar die liedtekst had een charmante, expressieve melodie. En 'Treinen' is wat eenvoudiger omdat het de betrekkelijke eentonigheid van een treinreis uitdrukt. Die dreun die aangenaam is, maar niet bepaald razend interessant."

Wilt u me het laten horen?

Drs. P gaat rechtop in zijn stoel zitten, legt z'n sigaar terzijde, schraapt z'n keel en draagt voor met zijn uit duizenden te herkennen stem, schorrig en ietwat krakerig:

Ze moeten overal precies op tijd verschijnen
Ze staan gehoorzaam even stil in elk station
Ze houden rekening met regels en met seinen
Ze volgen blindelings de voorgeschreven lijnen
Ze zouden gaarne salueren als het kon

Ze kennen alle vreemde landen en hun talen
Ze kennen alle vreemde mensen bovendien
En als je luistert, hoor je wondere verhalen
Van romantiek en van mysteries en schandalen
Ze hebben alles wat gebeuren kan gezien

Je hoort hun verre stemmen uit het duister komen
Je ziet ze ook wel over viaducten gaan
Je kijkt ze na, en voelt je even meegenomen
Ze zijn beladen met onuitgesproken dromen
En met de zorgen van het alledagsbestaan

Je ziet ze komen en je ziet ze weer verdwijnen
Zo onvermoeibaar en onmisbaar als de Zon
De Aarde wentelt en de Heer behoedt de Zijnen
Hij waakt ook over de geringste Zijner treinen
Althans toch zeker wel de eerste-klaswagon


Plotseling klokgelui in de verte krijgt geen kans me af te leiden. Ik drink elk woord in, elke regel roept een beeld op van vertrek en afscheid. Melancholie. Ik klap voor hem als de laatste zin vervlogen is. Dit moment zal ik eeuwig vasthouden: Drs. P declamerend in zijn geliefde tuin, alleen voor mij.

Ellen de Jong.