Hulst, Kees

‘Tirza’ in De Flint in Amersfoort

De succesvolle roman van Arnon Grunberg is voor toneel bewerkt. Het gaat om het verhaal van Jörgen Hofmeester en zijn dochter Tirza. Hofmeester is niet alleen zijn baan kwijt maar ook zijn vrouw en oudste dochter hebben hem verlaten. Hij leeft alleen nog maar voor zijn 18-jarige Tirza, zijn ‘zonnekoningin’. Zij is zijn toekomstbelofte. Een belofte die in rook opgaat als Tirza met een nieuw vriendje thuiskomt. Ze wil met deze, allochtone, jongen naar Namibië. Dat hij haar moet verliezen aan deze man doet hem de controle over zijn leven verliezen. Hoe erg het misgaat wordt pas tegen het eind onthuld.
Kees Hulst speelt de rol van Jörgen Hofmeester: ‘die fysiek wel zware eisen aan mij stelt. Hofmeester is een dramatische figuur die zichzelf niet kan relativeren. Daarom komt hij ook tot daden die hem worden aangeschreven en dat vind ik best lastig omdat ik zelf eerder geneigd ben tot relativeren. Tevens houd ik van lichtvoetigheid en humor. Als mens heb je natuurlijk allerlei ontsnappingsmogelijkheden vanuit zware, aangrijpende situaties. Maar ja, probeer dat maar voor elkaar te krijgen als de ene na de andere tegenslag zich voordoet. Het komt ook hard aan als je die Hofmeesterrol leest en die moet wel waargemaakt worden, maar ik kan nu zeggen dat ik hem gewoon ben! Als team hebben we onze wensen en liefde voor het boek geuit en het is door de perfecte bewerking van Sophie Kassies een goed en autonoom stuk geworden dat het boek zeer nauwgezet volgt.’
Grunberg schetst in zijn boek een zwart wereldbeeld, er is geen troost en geen verlossing, noch in de echtelijke, lichamelijke, noch in de liefde van een vader voor zijn kind. Hulst: ‘Die zwartgallige, trieste benadering wordt wel met de nodige relativering gebracht. In het boek maakt Grunberg grappen over zijn eigen zwartgallige beschrijvingen en die vind je ook terug in de voorstelling. Behalve aan het eind, want dan komt Hofmeester in Afrika tot bezinning en zelfinzicht. Daar zit een soort catharsis in, een reiniging van de geest, het inzicht dat zich voor hem openbaart. Verder zeg ik niets over de slotfase, wel dat die zich afspeelt op een metafysisch niveau, waarbij je denkt dat het gebeuren alleen maar in zijn geest aanwezig is. En dat geeft de ruimte voor de toeschouwer om dingen te beschouwen en die toch ook als een troost te kunnen ervaren.’
Waar ik Grunberg erg goed in vind? ‘In zijn dialogen, en die zijn in de voorstelling ook werkelijk uit zijn boek. Hij blinkt uit in zijn polemiserende, controversiële stellingname. Hij vindt van zichzelf bijvoorbeeld dat hij een mensendokter is. Hij wil de zwarte kant van de mens naar boven halen en benadrukken en die op een soort homeopathische manier teruggeven aan de mens. Hierdoor wordt door hem de kwaal alleen maar erger gemaakt zodat je je geen illusies meer hoeft te maken. Dat is een zwaarmoedige aanpak maar ook geestig. Verder pretendeert hij overal verstand van te hebben en hij komt ook een heel eind, want hij heeft een ongebreidelde belangstelling voor van alles en nog wat, maar tevens bluft hij zich in allerlei situaties binnen. Hij is ook een acteur en dat herken ik in zijn werk. De toeschouwer krijgt de wereld van Grunberg in twee uur voorgeschoteld en daar zit ook veel mededogen in, toch.’

Ellen de Jong

Regie: Johan Doesburg
Spel: Sophie van Winden, Ariane Schluter e.a.
28 april, 20.15 uur, Conickstraat 60
Reserveren 033 – 4229229
‘Tirza’ is te volgen via Twitter, op www.tirzaoptoneel.nl en op www.nationaletoneel.nl