Zuiderhoek, Olga

Als je voor een dubbeltje geboren bent word je nooit een kwartje

Olga Zuiderhoek en Ria Eimers spelen 'De Meid' en 'Kwelling' van Heijermans in Theater Bellevue (020-5305301), Leidsekade 90 in Amsterdam. Van 31 augustus tot en met 4 september en van 7 tot en met 11 september. Voor de voorstelling een diner in Restaurant Suisse, Overtoom 5-7. Reserveren, tel. 020 - 6181952.
Heijermans schreef 'De Meid' in 1905 als een zwarte komedie. Een dienstmeid chanteert haar mevrouw met een geheim dat ze voor haar man verborgen houdt. Zuiderhoek speelt de meid en Eimers is afwisselend de zus van de meid, de tante van mevrouw en de mevrouw, die het bloed van de meid wel kan drinken. 'Kwelling' werd in 1906 door Heijermans geschreven. Het is een dialoog tussen een ouder echtpaar, waarvan de man blind is, over een onuitgesproken liefde die tussen hen in staat. De twee stukken worden in een avondvullende voorstelling gespeeld.
Zuiderhoek (1946) speelde afgelopen seizoen De Caracal, een monoloog, geschreven door Judith Herzberg. Een aangrijpend stuk dat ze met overtuiging bracht. Ik spreek haar op het kantoor van haar impresariaat in Amsterdam en ze vertelt dat het de tweede reprise is van 'De Meid' en 'Kwelling' : "we doen het nu nog eens twee weken om het af te leren."

Regie: Titus Muizelaar. Muziek: Willem Breuker.


Het stuk was oorspronkelijk voor zes acteurs geschreven.

"Ria en ik hadden afgesproken dat we samen iets wilden maken en ooit zei iemand tegen me dat ik 'De Meid' eens moest gaan spelen. We zagen een videoband van Nel Koppen en Elly van Stekelenburg en anderen en daar zit één scène in waarin de meid met haar zuster in de kamer van de mevrouw haar verjaardag viert waarbij de drankkast geplunderd wordt. Dat speelden Nel en Elly zo goed dat we die scène wilden doen en daarvan uit hebben we het hele stuk uitgedund, al werkende hebben we het bewerkt. Meestal heeft Heijermans het op de kapitalist begrepen, hij of zij is de slechterik, de arbeider moet het rot werk doen. Maar bij 'De Meid' laat hij zien hoe iemand die in de verdrukking zit - de meid is namelijk van kinds af aan als voetveeg in dienst geweest - wraak neemt en daarmee laat hij zien dat een werkvrouw ook lelijke dingen kan doen. En dat is geestig. Ze martelt die vrouw mentaal want ze weet dat meneer, die op zakenreis is, bedrogen wordt. Mevrouw heeft een slippertje gemaakt en daarmee chanteert de meid haar, een piepklein dingetje, waar het Heijermans ook niet om gaat. Volgens mij wil hij laten zien dat als je de meid de macht in handen geeft het ook niet alles is. 'Kwelling' gaat over vrijheid van gedachte. Twee mensen houden van elkaar. De een is blind en degene die niet blind is verdenkt de blinde ervan dat hij sinds hij niet meer kan zien, alleen maar aan een ander denkt. Eigenlijk gaat het om een man en een vrouw, eerder speelden Hans Dagelet en Pierre Bokma het als mannen en nu spelen wij het als vrouwen. Of je committed bent zoals dat in Amerikaanse soaps gebezigd wordt. Moet je gedachtes verbieden is de vraag waarin het in dit stuk om draait."
Olga woelt door haar halflange donkere haar, ze heeft stevige handen waar ze af en toe mee werkt, expressief als ze is.

Wat betekent Heijermans voor je en hoe actueel is hij?

"Ik houd veel van zijn taalgebruik. Ik vind het nog altijd leuk als iemand zegt: ik heb kwestie met m'n dochter. Veel leuker dan: ik heb zwaar ruzie. En dat geldt ook voor Ria. Samen genieten we er van die taal te spreken, die in de loop der tijd wel toegankelijker is gemaakt door Jules Croiset bijvoorbeeld, die met zijn bewerking ervoor gezorgd heeft dat het volkse, oudnederlandse karakter blijft, maar dat het te volgen is. Dat je niet naar een ouderwets stuk zit te kijken. We spelen het in een moderne vorm in het kleine zaaltje van Bellevue met vrijwel deze kleren aan - Olga wijst naar haar zwarte broek met bruin jasje - dus onafhankelijk van kostuums of van decor. Als je voor een dubbeltje geboren bent word je nooit een kwartje, dat wil 'De Meid' zeggen. Maar ze heeft met al haar hekserigheid wel een pittig verstand dat ze op een creatieve manier gebruikt om die mevrouw te treiteren die nog nooit ergens over nagedacht heeft. En dat is zeer actueel."


Ellen de Jong