Vermeulen, Bram

De zegen van mijn leven

Mannen maken oorlog. Zanger en tekstschrijver Bram Vermeulen en Wigbert van Lierde treden op in de Stadsschouwburg in Utrecht. Vermeulens gelijknamige boekje (Davidsfonds/Literair) bevat elf teksten over oorlog. Hij illustreerde ze zelf in zwart-wit: schot in de roos.

Waarom heeft de oorlog zo'n impact?

'Ik kwam bij toeval in Verdun terecht en stond oog in oog met de sporen van het oorlogsgeweld. Het liet me niet los en al had ik mijn gevoel in tekst vormgegeven, bleef het me achtervolgen. Denk nooit dat theater therapie kan zijn want dan zou je iedere avond opnieuw moeten genezen. Ik maakte de film 'Duizend bommen en granaten' en merkte tijdens het werken eraan dat die oorlog veel dieper zat dan ik dacht. Het ging zo ver dat ik besloot dat ik soldaat in de Eerste Wereldoorlog was geweest, met het gevolg dat ik me opeens op het pad van reïncarnatie bevond. Dat was een wijze beslissing want dat heeft m'n leven een enorme draai gegeven. Het maakte me veel duidelijk, niet voor mij alleen maar ook in mijn relatie tot anderen. Vanaf het moment dat ik doorhad dat iedereen hier komt om iets uit te zoeken, kijk ik anders naar mensen en begrijp nu waarom ik dingen doorkrijg als ik op plekken kom waar het spannend is: ik stel m'n frequenties beter af, word een beter ontvanger. Het is de zegen van mijn leven geweest. Ik maakte in België kennis met de directeur van het Flander Fields Museum in Ieper. Hij raakte gefascineerd door mijn benadering: niet roepen dat het een onmenselijke zaak is, nee, het de enige plek noemen waar je die ervaringen kunt opdoen. Hij zei op basis van wat ik zag aan flashes, dat hij uit kon zoeken wie ik geweest was. Ik beschreef kostuums en laarzen terwijl ik geen military man ben en nooit in de loopgraven was, en werd meteen geplaatst in de generale staf. Dat greep me bij de strot.'

Vermeulen schrijft:

Vertel me van die verschrikking
Maar niet aan mij
Ik hoef niet meer te weten
Ik was erbij.

En:

Ik vond daar mijn dood
En hoewel vergeten gegaan
Geeft het als precies kompas
In deze keer bestaan mijn richting aan.

'Tien jaar later maakte ik, een film voor de RVU 'Daar ben ik weer'. Die twee films moet je achter elkaar zien, eerst zie je de man die geboeid is en naïef, daarna tien jaar studie en verwerking en tot slot zie je hem die snapt dat het zo in elkaar zit.'

'Geef me een goede reden om te zingen', schrijf je.

'Het is mijn credo, ik schreef het in 1983 voor de anti-kruisraketten demonstratie op het Malieveld in Den Haag. Ik vraag altijd als ik dat zing in de zaal: wie was daarbij? De helft is dat. In het lied maak ik duidelijk dat ik leed en ellende om me heen zie en daarover zing omdat ik wil delen, dat is de reden.'

Ellen de Jong