Ter Steege, Johanna 2013 - 1

Johanna ter Steege in ‘Hiroshima mon Amour’ in Theater De Lieve Vrouw in Amersfoort. “Het is een hele reis die we maken”

Een Franse actrice beleeft in het naoorlogse Hiroshima een overspelige liefde van één nacht en één dag met een Japanse architect. Deze toevallige ontmoeting haalt lang verzwegen herinneringen aan een verboden jeugdliefde naar boven. Herinneringen die nu eindelijk gedeeld kunnen worden. Karina Kroft bewerkte dit - met een Oscar bekroonde – filmscenario van Marguerite Duras speciaal voor Johanna ter Steege tot een indringende monoloog.
Johanna: “Het moeilijkste van toneelspelen is om ín het moment te zijn, om op dat moment alles weer zo waarachtig mogelijk mee te maken en te creëren. Om niet vanuit een automatisme te spelen en te denken: ik weet het nu wel, ik heb het toch al vijftien keer gespeeld. Maar dat gebeurt in de realiteit ook niet, je gaat niet op de automatische piloot want je blijft nadenken en je blijft heel alert. Het bijzondere van deze rol is dat ik zoveel contact met het publiek maak. Ik kijk mensen echt aan en praat ook soms tegen hen. Ze hoeven niet op het toneel te komen, ze hoeven niet bang te zijn.” Johanna lacht. “In de voorstelling komen thema’s aan bod als: verlies, rouw, overleven, leven en liefde natuurlijk, verboden liefde. Welke verschillende verhaallijnen er zijn? Die merk je als publiek niet op, ik zet geen hoedje op of trek geen ander jasje aan, het is zelfs zo dat ik me letterlijk en figuurlijk steeds meer ontkleed, me aan het afpellen ben. Ik begin als verteller. Het is zomer, jullie komen binnen, ik sta jullie op het toneel op te wachten. Ik vertel waar het over gaat: het is augustus, het is 1959 in Hiroshima, veertien jaar na de atoombom en dan vertel ik wat er gebeurt. Dat er een Franse actrice in de stad is die een Japanner ontmoet en zo langzamerhand glijd je in het verhaal en hoor je wat hij tegen haar zegt en zij tegen hem. Op een gegeven moment gaan we naar de hotelkamer waar ze samen zijn en waar zij over vroeger vertelt. Ik verplaats me dan naar toentertijd. Ik neem jullie bij de hand en we gaan al die lagen door: het is een hele reis die je maakt.” Over tekstschrijver Marguerite Duras zegt Johanna: “Haar taal vind ik heel mooi, fijn en toegankelijk. Ze is ook in staat om de mens te tonen. En wat regisseur Karina betreft: “We hebben een fantastische samenwerking. Het is echt twee handen op één buik. In eerste instantie zou dit stuk met twee acteurs worden gespeeld. Maar dat ging niet door. Karina besloot toen om het met mij alleen te doen. Ze heeft het stuk op een prachtige manier bewerkt, dat zul je wel merken als je het ziet. Ze laat mij soms ook de regieaanwijzingen uitspreken, ik zeg dan bijvoorbeeld: hij staat op, komt naar me toe. Ik beschrijf wat die man doet. Omdat ik dat zeg kan je als publiek een beeld creëren en zie je als het ware de man voor je. Karina en ik zijn het altijd met elkaar eens, dat klinkt suf maar het is zo, ook als het niet goed gaat.” Johanna heeft al veel mooie reacties gehad onder meer van leerlingen van vijf atheneum. “De dingen die ze zeiden waren fantastisch. De gesprekken die je krijgt over goed en kwaad, dader, slachtoffer, over de liefde, die eigenlijk nooit fout kan zijn, het begrip verboden liefde, de waanzin van de oorlog. Wat me diep raakte was een mail die ik kreeg van een man van 80 jaar. Die in het kort hierop neer kwam, hij schreef: ‘Ik was zeven jaar toen Rotterdam werd gebombardeerd en mijn broer van zeventien afgevoerd werd. Ik weet niet wat ik ermee aan moet, met de daders en de slachtoffers en mezelf. Ik had nooit gedacht, zei hij, dat ik een emotie kon opbrengen en voelen voor het meisje van zeventien, de moffenhoer.’ En, schreef hij: ‘Zoals ik begrip heb kunnen opbrengen voor het meisje hoop ik dat jij begrip kunt opbrengen voor het jongetje dat ik toen was.’ “De voorstelling is voor alle leeftijden en nog steeds actueel. Ik vroeg aan de kinderen of een stuk als dit nog opgevoerd moest worden, is het niet allemaal verleden tijd. Ze vonden dat het wel degelijk gezien moest worden omdat het ook nu nog oorlog is en ook nu vrouwen nog worden gestenigd als ze overspel plegen. Dus dat is heel mooi om te horen allemaal.”

Ellen de Jong
16 maart 2013, 20.30 uur
Lieve Vrouwestraat 13           
Reserveren: 033- 4226555
Di t/m vr: 11.00 – 12.00 uur en 13.00 – 17.00 uur
www.lievevrouw.nl